Career Guidance (A Guide to Choose the Right Career)



Angni janggi tanganio anga maidakgipa gadango janggi tangman·pagen? Anga angni poraia matchoto mai kamko man·pagen? Ia sing·ani chadambe sakantini gisiko nabaronga aro tikkele chanchina draatako man·ronga. Oe, mikkangchina janggi tangani cholko an·tangna donsona altuagipa ong·chongmotja. An·tangna janggi tangani cholko donsogenchimoba, uanona sokechongmotgen iaba ong·ade ong·janaba donga. Indiba mamungba mikkangchina janggi tangani cholko donsoani dongjaode neng·bate janggi tangna nangaona sokskagen. Unigmin chadambe (school level-ni somaio)-ni salrangon, an·tangtangni mikkangchini janggi tanggnina man·nadipet basee donsona nangchongmota. 


Bible-o mingsa ong·chongmotgipa golpoko nikgen, uan, Joseph-ni golpo ong·a. Una Isol dal·a mangsonganiko uni dambe ong·mitingon donaha aro ja·mano uko Joseph chu·sokataha (A·bachenga 37-50). Apsandake an·ching sakantinan Isol dal·a mangsonganiko dona, uko maikai u·igen aro chu·sokatgen? Ia kan·dike segipa CAREER GUIDANCE-ko nie chanchie nibo. Ian nang·na maiba chanchianiko naatchongmotgen. 



SKANGGIPA: NANGO DONGGIPA GUNRANGKO BASEBO:


Nang·ni gun ming nang·ni kam baksa meligipa ong·osa, nang·ni janggi tanganio je kamko ka·oba kusi ong·e aro chu·sokgipa ong·e ka·na man·a. Nang·ni ka·rimskarang baksaba melina man·a aro uamangna nambatako ka·e on·na man·a. Unigimin skanggipa na·a an·tango donggipa gunrangko bikongkatchengbo. Isolni mande sakantina on·gipa gunrang mande sakprako ming bonga, nambatkalgipa ming gittam, aro nambatsranggipa ming sa ming gni donggen (Romrangna 12:4-8; 1 Korinthirangna. 12:4-11; Ephesusrangna 4:9-13; 1 Pitor 4:10-11). Ka·mao ua gunrangko adita bikote me·sokatenga, uarangoniko nang·o donggipako bikongkatbo. Uarangko maikai bikongkatgen? Skanggipa ming bonga-ko bikongkatchengbo, unija·mano ua ming bonga bikongkatgipaoniko ming gittamko bikongkataibo, unija·mano ua ming gittamoniko ming gni ba mingsa-ko bikongkatbo.


Ka·saani, Ka·sachakani, Dakchakani, Sokachakani, Chakchikani, Duk chakani, Dangdike on·ani, On·ani, U·iningani, Ka·dongatani, Bebera·ani, Bi·ani, U·iani gisik, Skiani, Pe·e aganani, Ku·patiani, Aganprakani, Pamong ong·ani, Didiani, Niroktimani, Dilgipa ong·ani, Gisik seng·ani, An·sengatani, etc.


Isolan mande sakprakna nambatgipa gunrangkode bang·gijasan on·a, jedakode ua on·gimin gunrangko nambate jakkalna man·gen. Ua gunrangni kri an·tangna kamkoba basena man·gen.



GNIGIPA: NANGO DONGGIPA CHANGA-SAPANIKO BASEBO:


Gunrangko jedake bikongkata apsan dake changa sapanirangkoba an·tangoniko bikongkatna man·a. Nang·o maiadakgipa changa sapani donga uko chanchie nibo. Maiaba changa sapanikode Isol nang·na on·manaha. Ua changa sapaniko na·a basakoba jakkalman·engnaba dongaha, haida na·a uko u·ikujasa ong·na man·a. Maikoba maikoba ka·e dake nibo, unon nang·o changa sapani dongarangko nikgen. Ka·drae dakdrae nie changgipako an·tango donggipa changa sapani dake ra·nabe. Jekai, bang·bata manderangan git ring·na namnika, ia git ring·na namnikanide haida nang·na on·manchagipa ong·janaba donga, nang·ona re·bachapaigipasa ong·na man·a. Unigimin na·a an·tango donggipakosan bikongkatna jotton ka·bo.  Example-na ka·mao changa sapanirangko see me·sokatenga:


Sea jotani, Sika koani, Wata chengani, Doka dam·ani, Sola repani, Gama ge·ani, Daka rikani, Song·a chanani, Nonga totani, Hisap ka·ani, Sika moani,Git ring·ani, etc.


Ia changa sapanirangna agreba gipinrang bang·e dongkua, na·a an·tang sandie niangkubo. Da·ode ia changa sapani ming nang·ni bikongkatgimin gunrang baksa meliama melija name dake nibo. Melikujaode nang·ni gun aro changa sapanirangko nipile nitaibo. Jensomaio nang·ni gunrang ming nang·ni changa sapanirang meliaha ong·on, ba na·a iarangan ong·aijok ine ma·siahaon, nang·ni kamko an·tangna basena man·gnok.



GITTAMGIPA: NANGNI KAM (CAREER)-KO BASEBO:


Nang·ni gunrang ming changa sapanirang meliani ja·mano, nang·ni gunrang aro changa sapanirang ming nang·ni kam meligipako basebo. Nang·ni kamko maikai basegen? Nang·o jajaani dongode, example-na me·sokatenga. 


Dake Me·sokani: Nang·o donggipa gunrang: ka·saani, dakchakani aro chakchikani donga aro changa sapani-ara - daka rikani donga ine chanchichipbo indiba na·a teacher-ko ka·na ska. Iano nang·ni gunrang aro changa sapani ming nang·ni basegipa kam (teacher)-ni meligijako nikna man·a. Maikai melija? Teacher-ode u·iani, skiani, ku·patiani ian indakgiparang dongna nanga aro changa sapaniara sea jotani dongosa nambata. Unigimin nang·ni gunrang aro changa sapani ming kamko meliatnade na·a ming gipin kamko basena nanggen: jekai - Doctor, Nurse, Development worker, etc. 


Ka·mao adita kamrangko see me·sokatenga. Ia see me·sokgimin kamrangna agreba ming gipin kamrang bang·en donga, iade example-nasa me·sokatenga.


Teacher, Lecturer, Counselor, Educator, Writer, Editor, Journalist, Social Worker, Development Worker, Psychiatrist, Lawyer/Advocate, Nurse, Doctor, Physiotherapist, Pharmacist, Laboratory technician, Civil Engineer, Mechanical Engineer, TV Technician, Computer Expert, Designer, Architect, Farmer, Businessman/woman, Pilot, Driver, Missionary, Evangelist, Pastor, Accountant, Manager, Sportsman/woman, Politician, Musician, Agriculturist, Artist, Singer, Actor, Administrator,, Mechanic, Medical technologist, Police, etc.



BRIGIPA: SKIE RA·ANI BA PORAIANI CHOLRANGKO BASEBO:


Na·a nang·ni kamko basemanaha ong·ode, da·ode nang·ni kamko bimanng pilatna skie ra·aniko cholko basebo. Tik ong·gipa skie ra·ani cholko basebo,ong·jaode ianoba sretna man·aia. Maina basena bang·a cholrang donga. Indiba mingantide nang·na nambegipa ong·jawa. Ka·mao skie ra·ani cholrangko dingtang dingtang dake me·sokatenga. Uarangna agreba gipin skie ra·ani rokomrang aro cholrang donggen, iano bang·gijakosa me·sokatenga.


1. HUMANITIES & SOCIAL SCIENCE

* BA: English, Economics, Pol. Science, Education, Philosophy, History, Second Language, Psychology, Philosophy, Sociology, Journalism & Mass Communication, etc.

* MA: English, Economics, Pol. Science, Education, Philosophy, History, Second Language, Clinical Psychology, Counseling Psychology, Philosophy, Sociology, Public Admn., Gandhian Thought, etc.

Others: BSW, MSW, BLISc, MLISc, B.Ed, M.Ed, LLB, LLM, etc.


2. COMMERCE: B.Com, M.Com, etc.


3. SCIENCE

* BSc: Physics, Chemistry, Botany, Zoology, Mathematics, Computer.Sc. etc. 

* MSc: Biotechnology, Microbiology, Biochemistry, Applied Genetics, etc.


4. MANAGEMENT

* BBA: BBF, BBM, BMM, BHA, BTA, BTTM, BCAM, BHM, MTA,etc.

* MBA: Accountancy, finance, retail, media & event, agri business, forestry & environment, finance, human resource, marketing, pharmaceutical, etc.


5. AGRICULTURE

* BSc: Agriculture, Forestry, Home Science

* MSc: Agronomy, Crop Physiology, Genetics plant Breeding, Plant Protection, Horti (Vegetable Sc., Flori-culture & Landscaping), plant pathology, plant physiology, Fruit production & post Harvest Tech, Wildlife Science, Agricultural Extension, Entomology, Agricultural Economics, seed Science & Tech, Soil Science & Environmental Sc., Food Nutrition &Dietetics, Human Development, Clothing and Textiles, Family Resource Mgt, Home Science Extension, etc.


6. ENGINEERING & TECHNOLOGY

* B.Tech: Electronic & Comm, Computer Science, Mechanical, Civil, Electrical, Electrical & Electronics, production, Dairy, Food technology, Agriculture, Water resources, etc.

* MTech: Advance comm. System, Remote sensing & GIS, production & Industrial, Electrical power system, Structural, Renewable Energy, Energy Management, Dairy Tech, Soil & water conservation, Irrigation & Drainage, Agri process & food, Food tech, Water Resource Engg, Farm Machinery & power, Geo-technical Engg, Computer Science & Engg, Agri Water Management and M.Sc. in Dairy Tech, Food Science & Tech, Bioinformatics, Signal processing, VLSI Design, Nuclear Science & Technology, others: BCA, MCA, etc.


7. BIOTECHNOLOGY:

* B.Tech: Biotechnology-(Molecular & Cellular, Industrial Microbiology, Bio-process Technology)

*M.Tech: Bioinformatics, Biotechnology-(Genomics & proteomics Technology, Industrial Microbiology, Bio-process Technology

* B.Sc: Microbiology & Microbial Technology, Biochemistry & Biochemical Biotechnology, etc.

*MSc: Biochemistry (plant/animal Biotech-chemistry), Biotechnology (plant.animal Biotechnology), Microbiology, Intregated M.Sc. (Micro-bio/Biotech/Biochemistry), etc.


8. ARCHITECTURE/INTERIOR DESIGN: B.Architecture, M.Architecture, etc.


9. FASHION TECHNOLOGY: B.Sc., MSc.


10. THEOLOGIES

BD, Mdiv, MA, MTh, D.Miss, D.Min, PhD, D.D. (Theology, Missiology, Ministry, Church History, Social Analysis, Counseling, Religion, etc.)


11. MUSIC: BA, MA.


12. PHARMACY & HEALTH SCIENCE

B.Pharm, M. pharm, BSc. Nursing, ANM, GNM, BpT & MpT physiotherapy, BMLT (Medical Lab-technology), Radiology, Doctor (Eye, Ear, Gynecology, Surgical, Dentist, Veterinary), etc.


13. VOCATIONAL TRANING: Vocation Training ba short term training-rangba an·tangtang dake rike ba bading chiwale cha·na namen namgipa ong·a.

* Bang·bata courserangan Doctorate degree-ona kingking donga.



Nang·o donggipa gunrang aro changa sapanirang ming kam melian baksa skie ra·ani cholkoba tik meliakon baseaha ong·ode, na·a nambatgipa skie ra·ani ba poraianiko dakna man·gnok. Salsao na·a nang·ni nikjumange dongipani bimang pilako nikchongmotgen. Pilak jeko dakoba neng·gijade man·ja ine ma·sibo aro tikkelanirangko changni chang dakbo. Watgalnabe aro matchotesa donbo. Isol jean nang·ko dilenggipa, Ua nang·ko skigen aro nang·ni nangani salo nang·ko dakchakgen.


About Author

Sengban M Momin is an author who formerly worked as a pastor for 10 years. He has a passion for God's mission and love to share the Word of God. He has authored few books in his own language (Garo) including his best book Isolni Ka·saae Jokataniko Bebera·e Janggi Tangani (Living by Faith in God's Gift of Salvation ). He presently lives with his wife and a daughter in Tura, Meghalaya, India.

No comments:

Post a Comment