Maikai Anga Angni Janggi Tanganio Kusi ong·aniko Man·a? (How Do I Find Happiness In My Life?)



(Angni Janggi Tanganio Chagronggiminoniko Agane On·paani)

An·ching sakantian kusi ong·aniko nanga. Kusi ong·osa an·ching jeko chanchioba ta·raka aro je kamko ka·oba name matchotatna man·a. Mandena jedake be·en bimang an·senganiko nanga ua gitan gisikni an·senganiko nanga. Apsandake gisik an·sengjaode mandeni be·enni bakrang gimikan an·sengja.


Kusi ong·aniko baoniko man·na amgen? Tangka paisa bang·oba, na·a kusi ong·kamna man·genma? A·gilsakni an·senganirangchiba na·a kusi ong·kamna man·genma?


Angni janggi tanganio nikpaanide, Isol baksa janggi tangana agre, gipino nambata kusi ong·ani dongja. Anga maikai kusi ong·aniko man·ronga, anga na·simangna aganna kusi ong·bea. Angni bilsi da·o 43 ong·aha, angni Jisu Kristoko ra·chakaoni da·o bilsi 21 ong·aha. Anga pagipa ong·e janggi tanga bilsi 5 ong·engaha. Anga nokdangni pagipa ong·e, batanggimin salrango nokdangni manderangko maikai kusi ong·e janggi tangdilna jotton ka·aha? Gipinrang gitan, anga altuae (neng·ani gri janggi) janggi tanggipa ong·paja. Salantian ango tangka paisa aro gamjin-ni gita chu·onggijanirang donga aro gisikni bilgrianirang donga. Unbaksa kam ka·anirango chu·sokgijanirangchi anga neng·atako man·ronga. Anga sko rim·e mikuak kuak dake mikchi baksa dongarang baditan bang·aha. Ia pilak obostarangko chanchiaton, anga Paa Isolko mitela; maina pilak neng·nikaniko chagronga changantion Ua angko ka·dongbatrikrikataha, angna ma·sibatrikrikaniko on·aha, aro an·tangko kimkime rakkina angko choliroroataha. Angni be·en neng·beoba, angni gisik ka·tong pangnaba ga·akamjaha; Gitel Jisu angbaksa donge angko ka·dongataitaiaha.


Ia angni chagronggimin obostarango  anga maikai kusi ong·aniko man·ronga iano ming 5 (bonga)-ko agane on·paenga. Iarangan Isolni angna kusi ong·na on·gipa japangrang ong·a.

 


1. Isolni Kattako Ja·rikachi (Follow the Word of God)


Gitrang 1:1, 2: “An·senga ua mande, … (jean) Jihovani niamo uni ka·srokani ong·a, Aro uni niamko sal wal ua chanchibewala.” (cf. Toe Skianirang 29:18).


Isolni kattarangan angni chanchianiko ganggopronga. Maiko dako nama, maiko dako namja aro neng·nikaniko maikai warachakgen aro cheaniko man·gen, ia pilak obostao Isolni kattaan angni ka·tongko dilronga.


Da·alo, na·a ango sing·ode, Na·a maikai kusi ong·aniko man·ronga? Anga iako agangen, anga Isolni kattako ja·rike Isolni dilaniko man·e janggi tangachi kusi ong·na man·a. Namgijagipa a·sel obostaoniko angko rakkirikgipara Isolni kattaan ong·a, angni dukko namatpilgipaba Isolni kattaan ong·a aro angna ka·donganiko on·taitaipilgipaba Isolni kattaan ong·a, unigimin angni kusi ong·ani ja·pangde Isolni kattako ja·rikachi ong·a.


Isol kattaan mandeko gisik gnangata, mandeko ka·dongata, mandeko ka·dimeata, mandeni changgija sapgija somaio mandena dakchaka. Mande Isolni kattao janggi tangachi, jajrengani aro kena sim·ani salrongo ka·donganiko man·a.

 


2.Isolo Ka·donggipa Ong·achi (Trust in the Lord)


Gitrang 146:5: “An·senga ua jean an·tangna dakchakani ine Jakob-ni Isolko man·a. Ua jeni ka·dongara uni Isol Jihovao ong·a.”


Isolo ka·donggipa ong·ani gimin aganengon, tangka paisa donggijamitingo anga maikai Isolo ka·donganiko ranta ka·aha uko iano aganna kusi ong·a. An·ching ma·sia, ia chasongode tangka paisa dongjaode janggi tanga namen neng·bea. Angni janggi tanganioba tangka bon·changarang bang·en dongaha, ua somai-rango Isol angna maiba dakchakanikode man·tela. Iano mingsa obostani gimin anga agangen.


Salsao angni kam ka·gipa biaponi Tura-ona re·bana nangchongmotaha, indiba angni car-o petrol chu·ongjaha, car-o je petrol donggipachi re·ode, Anogre jolonasan sokaignokchim,  petrolko brenaba angni jako tangkaan Petrol litre-sako brenan dongjaha. Unon anga Isolna aganaha, “Anga Nang·ni nokkol, da·alo Turachi re·enga, na·a jekoba dakbo, car-o petrol dongjaoba angade jeona soka re·telaignok.” Re·chakatna dakmitingo, saksa mande re·bae aganaha, “Pamong, nangni mijao kitap palna on·atgipa tangkako nang·na ra·baachim.” Uni ra·bagipa tangka bang·jaoba, petrolna mangmangde chu·ongaha.


George Muller saksa mingsinggipa missionary ong·a, uni janggi tangaoniko anga skie ra·na namnika, ua pangnan tangka dongjaoba, cha·ani dongjaoba indake aganronga, “Isolan on·aigen”. George Muller-ba dormahako chu·onge man·pagipa ong·ja, ua Isolo ka·dongachi kusi ong·ronggipa ong·aha.  


Tangka paisa dongchanggijani salrango, senggnang on·sojaoba, da·alni nanga-o ba sal somai sokjoko Isolan jeonikoba man·e on·a ine anga ma·siaha. Maibakai nangani salo angni nangnikgipako man·ja ong·ode, uan Isolni ska ong·ja ine anga ma·siaijok.


Tangka paisani obostaosan ong·ja, dingtang dingtang a·sel obostarangoba, Isol maming saloba an·tangni mandeko watgalja.

 


3.Chu·ongnikgipa Ong·achi (Be a contentment)


“Aro chu·ongnikan baksa olakiara bang·a mandapani ong·a. Maina an·ching mamungkoba a·gilsakona ra·bajachim, aro mamungkoba ra·angnaba man·ja, indiba cha·ani aro gana chinani gnangode, uarangko an·chinga chu·ongnikgen.”  (I Timothyna 6:6-8).


Anga 2018 bilsionisa smartphone-ko jakkale nikbapaa. Ua bilsina skangonin smartphone-ko jakkalpana ine jotton ka·paoba tangkakon chamon tikatjae brepana man·jaha. Iasan ong·ja, bang·a bostukon manderangni jakkale bilsi ru·utangpilahaosa bree jakkalpana man·rongpaaia. Ia indakgipa obostao janggi tangna nanggenoba, anga duk ong·ja aro kratchaja. Isol jeko angna on·enga uako chu·ongnika. Tangka paisa agitchae dongjaoba aro nok-jam, gam-jin dongpajaoba, da·alna aro knalna cha·aniko man·jokode anga kusi ong·bea.


Tangka dongbebeoba jegita tangka ua gitan nangnikanirang bang·baskaigen. Mamungkon chu·ongbejok inani dongjawa.


Unigimin anga mandena nangchongmotako (cha·ani aro gana chinani) man·jokon chu·ongnikna jotton ka·ronga. Indake chu·ongnikani dongode anga kusi ong·na man·a. Isolni kattaoba chu·ongnike janggi tangchina agana, ia a·gilsako bang·bea tangka paisa aro gamjinrangko chimonge donna man·oba, uarangchi kusi ong·na man·ja, aro a·gilsako bang·bee gam chimongoba, salgichina mamung gamkoba ra·bitangna man·jawa. Salgichi ra·bite re·angna man·gnigipade Isolni kattao janggi tangani aro badita kamko Isolna aro manderangna ka·angna man·a uani krisa ong·gen.


 

4. Kema Ka·achi aro Kema Watgiminko Gisik Ra·taigijachi (Forgive and Forget)


 “Maina na·simang manderangni namgijarangko watode, na·simangni salgini Paa na·simangkoba watgen. Indiba na·simang manderangni namgijarangko watjaode, na·simangni Paaba na·simangni namgijarangko watjawa.” (Mati 6:14-15).


Anga man·a dipetde darangkoba gisik saatjana jotton ka·ronga, indiba basakobade angni agangipa kattarangchi aro kamrangchi manderangni gisikko saatmanaia. Anga gualaniko dakmanode anga kema bi·na jotton ka·ronga.


Manderangoni angni kosako maiba namgijako dako anga maiko dakskagen?  Manderangoni saobade, basakobade, angni kosako maiba namgijako dakgipa dongtela. Jemangan angko namnikjaenga, angko jeenga, angko ga·akatna tikkelenga aro angko bobil dakenga, uamangko kema ka·anian angni namgipa gun mingsa ong·a. Uamangni ango kema bi·ako anga nangnikja, uamang ango kema bi·jaoba, anga uamangko kema ka·ronga. Uamangni namgija kamrangko angni gisikoba rakkina sikja. Uamangko kema ka·e donronga aro uamangni namgija kamrangko gisik ra·ja.


Ia indakgipa obostarango maikai an·tangtangko kusi ong·e rakkigen? Angade Isolni kattarangko poraie kusi ong·na man·ronga.  Gitel Jisuba angni namjaoba, angko salantian kema ka·a aro angni namgijako gisik ra·e aro chane dongchaja (Romrangna 4:7-8). Ua angna gital gital gisikni nikanirang aro an·senganiko on·ronga.


 

5.Somaianti Kusi Ong·ani (Enjoy Every Moment)


 “Gitelo pangnan katchabo; pil·e anga agangen, Katchabo.”( Philipirangna 4:4).


Silangani salo katchabo, aro namgija ong·ani salo chanchibo;  … Isol mingsako minggipin baksa sepanggrike dakaha.” (Aganprakgipa 7:14).


Namgipa obostarangko man·jaon duk ong·ani aro ka·a nangani sokbaa, indiba anga Isolni kattachiko niate, aro Gisik Rongtalgipani dilanichi pilak obostaan namgninasa ong·a ine ka·donganiko man·ronga. Ia namgija obostarangchi dukko man·e dongana bate, uarang angni janggi tanganio maiba nama kamna tikkelna nanganiko aro namatani cholko gisiko nikskaa. Namarara ong·aiode namatna  kam ka·na nanganian dongjawa ine anga gisiko done, pangnan ka·dimeaniko man·ronga. Namgija obostarangde angko bilakatnasa aro cholibatatnasa ine anga an·tangde ra·a.


Angni aganbagimin ming bri (Isolni kattako ja·rikachi, Isolo ka·donggipa ong·achi, chu·ongnikachi, kema ka·achi)-ko dakrongode, ia bongagipa-o agana gita somaiantion kusi ong·e janggi tangna altubata.


Je a·sel obosta ong·oba, Isolni jakosa aro Isolan maikoba mangsongani donga, unigimin anga Isolna pakwate somaiantio kusi ong·e janggi tangna man·ronga.

 


Bon·atani

Angni janggi tangao, oe pangnan ka·dingsmitkame dongnade man·ja. Basakoba duk aro grapani, basakoba ka·a nangani aro basakoba ka·donggijanirangba dongaia, indiba ango uarang pilakan dongkamja. Maiba dukni obostako chagrongoba, salnapgijan anga an·sengpilaniko man·ronga. Pring seng·jokon Isolan angna gital gisik aro ka·dongani kattarangko on·ronga, unon mijalni obostako anga gualaijok.


Pilak a·sel obostarangna an·tangko baljrime ra·jachina Isol an·chingna agana. Pilak sinteako Gitel Jisu-ona galgopan baksa an·chingni nanganirangko Una aganchina agana (I Pitor 5:7; Philipirangna 4:6). Uni gimin ripengrang, an·ching duk aro jajrengani, neng·nikani, bobilrang sokbaani, obostarango uarangko an·ching an·tangtang chile dongjana, an·chingni Gitel Jisuna galgopna hai. Unon Gitel Jisu an·chingni balrangko an·chingoniko ra·anggen aro an·chingna ritchenganiko on·gen. Gitel Jisu indake agana,  


“Pilak gamgipa aro bal jrimgiparang angona re·babo, anga na·simangko neng·takatgen.” (Mati 11:23).


An·chingko salantio kusi ong·e janggi tangatna an·chingni Gitel Jisu-ni skani ong·a. Isol nang·ni aro angni duk ong·simsime ba ka·donggija donganiko nangnikja.


Na·a mainiba a·sel duk ong·e dongengnaba donga, indiba da·alo ia ming 5 Isolni kattarangoniko poraie na·a Isoloniko ka·donganiko man·aha ong·ode, Isolko mitele bi·bo. Iano Isolo bi·ani rokom gniko me·soke on·enga. Skanggipara duk ong·engmitingo Isolni dakchakaniko man·na bi·ani aro gnigipara Isolni dakchakanina mitelpile bi·ani ong·a.



Duk Ong·mitingo Somaio Isolni Dakchakaniko Man·na Bi·ani


“Apa Isol, anga duk man·gipa ong·a, maina anga ….(na·a maini gimin duk ong·enga uko janapbo)-ni gimin duk ong·enga. Na·a angna ka·sachakbo, angni pilak duk mikchi aro balrangko Nang·na galgopa. Ango paprang dongode angni paprangkoba kema ka·bo aro angni ka·tongko gital ong·atbo. Anga kusi ong·gipa mande ong·na ska. Angni jrimgipa balrangko angoniko ra·angbo. Angko chu·gimik an·senggipa mande ong·atbo. Anga da·alo Nang·ni kattarangko poraie, angni ka·tongni jrimgipa balrang ritchengatako man·enga. Nang·ni angko ka·dongatanina aro angni mikchirangko u·sitanina anga Nang·ko mitela. Angko pangnan Nang·ni sambao donbo. Angko pangnan Nang·ni kattarangchi ka·dongbatrikrikatbo. Gitel Jisuni bimungo bi·a, Amen."

 


Isolni Dakchakanina Mitelpile Bi·ani


“Apa Isol, anga nang·ko mitela, na·a angni duk mikchi, jajrengani aro ka·donggija ong·aoniko angko an·sengataha. Anga da·alo Nang·ni kattarangko poraie Nang·o ka·dongpilna man·e kusi ong·beaha. Nang·ni angko ka·dongdapatanina anga Nang·ko mitela. Na·a pangnan angko watgalja ine anga bebera·a. Nang·ni angna ka·saae angko rakkianina anga nang·ko mitela. Gitel Jisuni bimungo bi·a, Amen."

About Author

Sengban M Momin is an author who formerly worked as a pastor in two churches for 10 years. He has a passion for God’s mission and love to share the Word of God. He has authored few books in his own language (Garo) including his best book Isolni Ka·saae Jokataniko Bebera·e Janggi Tangani (Living by Faith in God’s Gift of Salvation). He presently lives with his wife and a daughter in Tura, Meghalaya, India.

Chu·sokgipa Dilgipani Ming Sni Dakrong-Bewalrang (Seven Habits Of Effective Leaders)



Na·aba chu·sokgipa dilgipa ong·na skama? Bang·bata dilgiparangan ka·na dongimin ka·anirango chu·sokna ska indiba dilgipa ong·anio chu·sokna skani dongrongja. Je gadango ong·a, uanon ong·e dongna skaia aro badia altua ukon ka·e dongna namnikbataia. Indiba an·chingni Isolde nang·ni aro angni dingtange (nambatrikrike) kam ka·aniko nangnika. Jedake Isol an·tangni kattarangchi an·chingni gisikko mikaororoata ua gitan an·chingni kamrangkoba baririkrikata. Isolni kamrangko nambate ma·siroroon an·chingni dai-rangba apalrikrika. Ian namgipa chol ong·jama?


Chu·sokgipa dilgiparang maiko ka·ronga, na·a chanchie niahama? Uamango an·chingni ka·rongbewalna bate maiba dingtangtee ka·anirang dongchongmota. Hai an·ching iano uamangni ming sni dakrong-bewalrangko chanchie nina.

 


1.  Ka·sogipa (Proactive)


Chu·sokgipa dilgipade ka·sogipa ong·a. Kasogipa ine aganon, ka·cheng dakchenggipana bate ka·so-daksogipa ong·aniko miksonga (it means more than taking initiative).  Jinmani kamoba, pilak manderangna skangan ua an·tang gisiktango chanchisoe ka·na kragipa kamrangko ka·sogipa ong·a. Kasogipa dilgipani cholon bewalrangara uni basee kam ka∙na changani giminsa onga. Unigimin ua je a·sel-obostaoba, a·sel obostako matnangja(pa·sikja) indiba daiko uie namako aganchakna ama. An·tangni gisik ka·tongni nangnikaniko chu·sokatanina bate maia namgniko ra·bara ukosa ua ka·rongbata.


·        Ka·sogipa dilgipade a·selko sandie bichal ka·gipa ong·ja, ua manderangna seng·aniko ra·bagipasa ong·a.

·        Ua nirikie nama namjako aganronggipa ong·ja, ua dakmesokaniko on·gipasa ong·a.

·        Ua neng·nikaniko ra·bagipani dolo napja, ua neng·nikaniko namatgipani dolosa napa.



Maikai an·tangko tarigen?

1.     Ka·chengna aro dai-ko ra·na mangsongani dongna nangchongmota

2.     Gisikni skanina bate gamchataniko dal·bate ra·bo

3.     Obostarangchi salangako man·na nangja

4.     Nang·ni chanchianio aro gisik-o sronggipa ong·jringgipaong·bo

5.     Nang·ni cholon bewalko sadikatna on·nabe

6.     Nang·ni gisikni skaniko ra·rikbo

7.     Minggipin kam ka·ani cholrangko am·sandibo

8.     Kamko ka·na aro maikoba gitalko dakna tik ong·gipa somaiko nisengbo

9.     Watgale galana bate maikoba dakna basebo

10.Draae dakako man·nana bate maikoba dakna mikpakma nibo


Bible Example: Nehemia be·grugimin Jerusalem guare-ko riktaipilna gita be·grugimin guare-ko re·wilwile name nichengaha, uko riktaipilna man·genma man·jawa name chanchiaha aro maidake kamko a·bachengo namgen, pilakni gitan ua tarisamsoaniko an·tangna dakchengaha. Ja·mano uni kam ka·aniko niaton, champenggipa aro neng·nikanirang sokbaoba, kamko name ka·e matchotatna man·aha.


Jinmao jekoba chanchirime kam ka·na ine mamungkoba an·tangna tarisoani dongjaode, jinmao nambatgipa chanchie tik ka·aniko dakna man·jawa.

 


 

2.  Bon·chotao Ong·gnigipa Bimangko Mikkango Done Kamko A·bachenga (Begin With The End In Mind)


Chu·sokgipa dilgipade bon·chotao ong·gnigipa bimangko mikkango done kamko a·bachenga. Ua je kamko kaon, kamko abachengna skangan name chanchichenga, aro uni kamko kaani bonchotao mai onggen ua name noksa/bimangko (complete picture/image) uichenga. Bon·kamani noksa-ko done a·bachengaonin kamko ka·on, na·a da·o bano uko ma·sina ama aro bachi maiko dakangna nanga dilaniko man·a; badiako ka·na nangchongmotgipa ong·a ukoba ma·sie ka·na man·a. Kam ka·anio jakchakjanaba donga, choligipa ong·naba donga, indiba chu·sokgipa ong·nade bon·kamani noksako done a·bachengna man·osa ong·a; kamko kaani namgni aro namgijanirangkoba uininggipa onga. Uni uininganichi abachengaoni bonchotaona name kamko kae matchotatna mana.


Maikai an·tangko tarigen?

1.     Nokdango chu·sokgipa ong·chengbo

2.     Mamung saloba kakket ong·aniko olgrokatnabe

3.     Bichal ka·na skang dol gnichinikon knatimchengbo

4.     Knalni kamko da·alan tarisobo

5.     Namgipa/ong·gipa ong·aniko rakkibo

6.     Bil·si bil·dak dakatnabe

7.     Isolni dakchakaniko am·rongbo

8.     Manderangni bak ra·paaniko gisik ra·bo

9.     Sakgipinrangni ku·patianiko ra·bo

10. Kakket ong·e ka·bo, indiba chanchining·e

11. Ka·dingatgipa ong·bo

12. Gualanina kennabe

13. Badita agana ua gitan changni chang knatimgipaba ong·bo

14. Minggipin kamna jajrengsonabe, nang·ni change sapanirango bimchipbo


Bible Example: Nehemia Jerusalem guare-ko riktaipilon, maidakgipa bimango matchotatgen uko name gisiko noksako donsochengaha.


Jisu nok rikgipa mandeni gimin agana, jean namedake chanchichengesa an·tangna nokko rika.

 


3.  Skanggipako Skang Done Kam Ka·a (Put First Things First)


Chu·sokgipa dilgipade skanggipako skang done kam ka·a. Uo kam ka·na nanga bang·e dongoba, kamrangko somai gita matchotatna man·a; maina ua skang ka·na nanggipa ba mongsonggipa kamrangko ka·chenge gipin bangki kamrangkoba kana mana. Ua kamrangko bil·si bil·dak dakatja, ukoba iakoba dake ka·brinbrinja; mingsa mingsa dake kamko ka·e matchotata. Ua salantian kamko name changa.


·        Ua kamrangko somaini kri aro nangchongmotani kri sualna changa.


Maikai an·tangko tarigen?

Nang·ni ka·chengna nangchongmotgipara badia uko na·an tik ka·bo.

Na·a ka·dongani gnang gisik ka·sroke aro ku·si ong·e ka·bo.



 

4.  Cheani/Cheani ba Mamung Ku·rachakgrikani dongja (Win/Win or No Deal)


Chu·sokgipa dilgipade cheani/cheani ingipako ranta ka·a. Cheani/Cheani (anga chea/na·aba chea) ingipara maia? Ian dilgipa aro unbaksa ka·rimgipa dol gninan namgni ong·aniko miksonga. Je kamko ka·on, dol gninan namgni donga aro chu·ongnikani donga. Iano susaani dongja, indiba bakrimani donga.


Mamung ku·rachakgrikani dongja inani miksonganiara an·ching maiba kamko ka·o, chu·sokatna man·jaoba, dilgipa aro unbaksa ka·rimgipa dolgninan namgni ong·aia ine ra·ani ong·a. Chong·motan, darangkoba matnangani dongja. Kamo chu·sokjahaoba, dolgnian namgrike donga. Ian dol gnini gisikkon jakgitel ong·ata, maina darangkoba draani dongja, an·tangni skako chu·sokatelna nanga ineba ong·ja;  kam ka·rimgipaba jakgitel aro matnangani dongja.


Maikai an·tangko tarigen?

·        Cheani/cheani (angaba chegen/na·aba chegen)-ko nisan done kamko ka·bo, maibakae kam chu·sokjaoba, mamung ku·rachakgrikani dakjawa (no deal) ine ma·sigrikbo.

·        Namgni donggijagipa kamko ka·na chanchie dongdamnabe.

 


5.    Ma·sichengna Ska, Uni Ja·mano Ma·sigipa Ong·a (Seek First To Understand, Then To Be Understood)


Chu·sokgipa dilgipade ma·sichengna ska, uni ja·mano ma·sigipa ong·a.Ua skie ra·aniko dontonggijagipa ong·a. Ua an·tangko ma·sinikgipa ong·ja, indiba Isolni gisikni dilanio ma·sibatrikrikangna ska. Ua je obostao aro kamoba (pilakni giminan) masie rachengna ska, aro skie raaba raa. Ua masigijako masia dakmikgipa ongja. Ua kattakon name knachenggija ma·sisoa dakgipaba ong·ja. Ua antangan masigipa ongchenge pilak kamko ka·on altua aro chusokgipa onga.


Maikai an·tangko tarigen?

·        Nang·ni gisiko uko ba iako ba gimikon ma·sitokaiade ine chanchinabe, ning·tubate aro apalbate ma·sie ra·na nangani dongangkuaigen ine ma·sibo.

·        Isolba nang·na salsao gimik seng·aniko on·jawa aro nang·na gimikko parape·jawa ine ma·sibo.

·        Name dake knatimchenggipa ong·bo aro ma·sichengna jotton ka·bo.

·        Knatimon, ma·sina inesa knatimno, aganchakna ine knatimnabe.

·        Isolni parape·anide nang·nasan ong·ja, sakgipinrangnaba ong·a ine ma·sibo.

·        Skie ra·aniko watgalnabe.

 


6.  Gipinrangming Bakrime Kamko Ka·a (Synergetic)


Chu·sokgipa dilgipade gipinrangming bakrime kamko ka·a.Saksan kam kao, kasina aro bang·gijasan kamrangko matchotatna mana, indiba sakgipinrangko ku×monge kamko kaon, tarake aro bang·bate kamrangko matchotatna mana.


Manderangmung ku·monge ka·on, dilgipa an·tangba neng·gokna nangja, sakgipinrangba an·tangtangni bak dongpaani gimin kam chu·sokon kusi ong·a.


Pangsa bolko ge·ana bate, pang gni bol-ko sepanggrike ge·o bol-ni ja·dilrang wen·binggrike a·a-ko mangrakata aro bol-ba mangrakbate dal·roroa.


Wa·al so·on, am·bol ja·sako so·aiode, kamningja aro maibakai kamoba rang·san siaigen, indiba am·bol ja·gni ba ja·gittamko so·ode wa·al ching·ninga aro ching·e dongkamgen.


Maikai an·tangko tarigen?

·        Bakrime kam ka·anio, an·ching saksa sakgipin-ni dingtanggrikgipa chanchiani, gisikni kam, aro dakbewalrangko gamchate ra·na nanga.

·        Manderang jeni giminba je gita ong·a uan ong·a ine chanchijawa, an·tangtangni ma·sia gitasa ra·gen aro chanchigen ine ma·sibo.

·        Unigimin saoba nangbaksa melijaoba, na·a aganna indake aganna man·bo, “Nama! Na·a iako dingtang dake ma·sia.”

·        Na·a uamangni chanchia ba ma·siako an·tango ra·chakna nanga iade ong·ja, indiba uamang jeko chanchia aro ma·sia uko ra·chakbo.

 


7.  An·tangko Wil·a (Sharpen The Saw)


Chu·sokgipa dilgipade pangnan an·tangko wil·a.Kamko ka×o tarake aro name kana mannade, matsramgipa ongna nanga. Jekai bol ratgipa an·tangni korat-ko mate wil·e donronga, jechi ua bolko ra·ton ta·rakbate ratna man·a aro uni bil neng·a komia.


An·tangko wila inon, ian an·tangko gital gital ong·ataniko miksonga. Iano ming bri an·tangko wil·jringna nangani donga, jekai, be·en-ni gita, gisikni gita, chanchiani gita, bakrimani gita.


Maikai an·tangko tarigen?

·        Be·eni gita gital gital ong·jringatnade be·enni nanganina cha·aniko cha·na, chu·onge nengtakna aro bilakatna ranta (exercise) ka·na nanga. Be·en mangrakosa jeko ka·oba altuae ka·na man·a.

·        Gisikni gita gital gital ong·jringna salanti Isolo bi·jringna aro Isolni kattarangko poraie chanchibewalna nanga. Gisikko gital gital ong·atjringanichi dilgipa ong·anio tanganiko on·a, bilakaniko on·a, nambate dangdike on·na gisiko nangatako man·a aro on·kangtaitaina man·a.

·        Gisikni chanchianiko gital gital ong·jringna sea jotanirangko porairongna nanga.


Wil·gija donchipgipa atte je kamna jakkalnaba cholija, uandake dilgipa an·tangko tarijaode je kamoba cholijawa aro chu·sokjawa.


Dilgipade Isolni kattako poraijringe, Isolo bi·jringe dongan baksa skie ra·aniko dontongna nangja. Iarangan an·tangko wil·rongani chol ong·a.

 


Bon·kame Aganani


Ia chu·sokgipa dilgiparangni ming sni dakbewalrangko poraie nang·ni gisiko maiaba mikaoniko man·ahama?  Na·a ia ming sni-oniko badiakoba an·tangna nangnike nikahama? Anga bebera·a, na·a maiobade dingtangtelaha. Na·a chu·sokgipa dilgipa ong·na an·tangko tarina jotton ka·na skengahama? Oe, Isol je kamko (na·a da·o dilgipani kamko ka·enggipa ong·ode) ka·enga, uano nang·ni chu·sokgipa ong·aniko nangnika. Nang·ni apsan apsan ong·e donganiko nangnikja. Isol an·chingko a·gilsako janggi tangna on·engon, maikobade nambate a·gilsakna ka·e donanganiko nangnika. An·ching sakantian an·tangni bil gita chanchiode, chu·sokgipa ong·na amjawa, indiba Isolna an·tangtangko on·kangode, Isolni dakna amgijani mamungba dongja. Badita an·ching Isolna an·tangtangko on·roroa ua gitan Isol an·chingko jakkalrikrikna man·a. Isol nang·ko dilangchina angni ska aro bi·a.


About Author

Sengban M Momin is an author who formerly worked as a pastor in two churches for 10 years. He has a passion for God’s mission and love to share the Word of God. He has authored few books in his own language (Garo) including his best book Isolni Ka·saae Jokataniko Bebera·e Janggi Tangani (Living by Faith in God’s Gift of Salvation). He presently lives with his wife and a daughter in Tura, Meghalaya, India.