CONTENT
Talatchengani
BAK I: ISOLNI KA·SAAE MANDENI JANGGIKO JOKATANI
Chapter 1: Isolni Mandeko Ong·atani
Chapter 2: Maini A·sel Mandeni Janggina Jokataniko Nangaha?
Chapter 3: Niam Gitcham Sastroo Isolni Mandeni Janggiko Jokatani
Chapter 4: Niam Gital Sastroo Isolni Mandeni Janggiko Jokatani
Chapter 5: Mandeni Bebera·ani (Ra·chakani) Aro Jisu Kristoni Jokatani
BAK II: BEBRA·GIPAKO ISOL JOKATAHA ARO IA JOKATANIARA
JRINGJROTNAN ONG·KAMAHA INE KA·DONGANI
Chapter 6: Bebera·gipako Isol Jokataha Ine Sastroo Sakirang
Chapter 7: Bebera·gipako Jokatkamaha Aro Gimapiljawaha Ine Ka·dongani
Chapter 8: Bebera·gipako Jokataniara Ming Gittam Bimango Ong·a
Chapter 9: Bebera·gipako Isolni An·tangna A·kangani
Chapter 10: Jokatako Man·gimin Mandena Isol Maiko Dakenga?
BAK III: ISOLNI JOKATANIO KA·DONGE BEBERA·GIPANI JANGGI TANGANI
Chapter 11: Bebera·gipao Jisu Kristo Aro Gisik Rongtalgipa Dongkame Bilakata
Chapter 12: Bebera·gipako Kristona Janggi Tangna Bilakatgipa Gunrang
Chapter 13: Bebera·gipani Bilakroroani
Chapter 14: Bebera·gipani Bebera·ani Aro Kamni Nangrimani
Chapter 15: Bebera·gipani Bilgrigipa Kam Aro Isolni Ka·sachakani
Chapter 16: Bebera·gipani Kam-ni Man·gni
Chapter 17: Bebera·gipani Chon·kamani Salrangna Ka·dongani
BON·ATANI
Talatchengani
Isol an∙tangni dakgimin manderangni janggiko maikai jokata? Ia sing∙anina mitam manderang agana, ‘mande namako dakode Isolni ka∙sachake jokatako man∙gen.’ Mitamrang aganskaa, ‘jokatanikode da∙o u∙ina man∙ja, siani ja∙manosa u∙igen.’ Ia aganchakaniranga mandeni chanchiatangoniko agangiparang ong∙a. Rongtalgipa Sastroode Isolni Depante Jisu Kristoko bebera∙achi jokataniko man∙a; ua jokataniko tangengmitingon man∙aha ine u∙ia, aro ua gimapiljaha ine rongtale seaha.
Iano Isolni jokatani gimin Rongtalgipa Sastroo segiminrangko bikote me∙soka. Bikote me∙sokgimin Isolni kattarangko ning∙tubee talatja, indiba poraie u∙ina man∙na gita kan∙dikesan talata.
Baptist Manual-ni gimin janaptaitaianiko iano nikgen. Uan Baptist bebera∙giparangna gisik ra∙atpiltaianiko on∙e, ua me∙sokatgipa Baptist Manual-ni bakrangko nipachina didianiko on∙a.
Iako poraiachi poraigipa sakantian katchaaniko man∙gen ine anga ka∙donga.
BAK I
ISOLNI KA∙SAAE MANDENI JANGGIKO JOKATANI
Ia BAK-1-o Isolni mandeko dakani aro dakgimin manderangni janggirangko jokatna Uni kam ka∙aniko talata. Isolan salgi aro a∙gilsakko dakgipa ong∙e(A∙bachenga 1:1ff), Uan pilak jokatani kamrangko ka∙a. “Jokatani Jihovanin ong∙a” (Gitrang 3:8) ine agana. Ua an∙tangan jokatgipa ong∙e, manderangko jokatna Niam Gitcham Sastro-ni somaio Boli on∙ani aro Niamrangko manichina manderangko ge∙etaha. Uni ge∙eta gita Boli-rangko gisik ka∙tong gimikchi on∙gipa aro Niamrangko manigiparangde Uni ka∙sachake jokataniko man∙aha; indiba bang∙a manderangan Boli on∙ani aro Niamrangko manianioba Uni ra∙chakaniona sokpana man∙jae janggirangko gimaataha. Uni gimin Isol manderangni janggirangko gimaatna sikjaenba, Niam Gital Sastroo agana, Ua an∙tangni Depante Jisu Kristoko ia a∙gilsakona watataha (Galatiarangna 4:5); manderangni paprangko kimitna (Romrangna 5:6,8) Uni (Depante Jisu Kristo) an∙chiko on∙chakaha. Je manderangan Jisu Kristoko Jokatgipa aro Gitel ine bebera∙a (Johan 1:12; Philippirangna 2:10-11), uamang sakantian jokataniko man∙a ine Sastoo me∙soka. Ia janapgimin kattarangni gimin ia BAK-1-o talataniko nikanggen.
Chapter 1
Isolni Mandeko Ong∙atani
Isol mandeko ong∙aton, miksonga gnang ong∙ataha. Uni mandeko ong∙atani miksonganiko ka∙mao Sastrooniko nianggen.
1. Isol mandeko ong∙atchengon maikai ong∙ataha?
A∙bachenga 1:26, 27-o agana, “…Isol inaha, An∙ching an∙chingni jagring gita aro an∙ching gita mandeko dakgen…Aro Isol an∙tangni jagring gita mandeko ong∙ataha; Isol an∙tangni jagring gitan uko ong∙ataha, me∙asa aro me∙chik dake uamangko ong∙ataha.”
‘Jagring’ kattani ortoara mikronchi nikgipa bimangni jagring ba salakim ong∙ja, ian gisikni jagringsa ong∙a. Isolo be∙en dongja, indiba uan Gisik ong∙a (Johan 4:24). “an∙tangni jagring gita” ine Isolni agangipara Isol an∙tangni gisikni jagring gita ba Isol an∙tangni gisik jedake ong∙a ua gita inesa ong∙a. Isolni Gisikara rongtalgipa, bebegipa, etc. ong∙a. Man∙gope aganon, Isol an∙tangni Gisik gita mandeko ong∙ataha. Isolni dakgimin me∙asako a∙bachengode mande inesa okamachim (A∙bachenga 3:9; 20), indiba ja∙mano uko Adam (A∙bachenga 4:25) aro uni jikgipako Hoba (A∙bachenga 3:20) mingaha.
Minggipin, Gitrang 8:5-o agana, “Maina na∙a uko Isolna bate on∙titi onataha, Aro uko rasong aro mandera∙achi mukut stika.” Isol mandeko an∙tangna on∙titisan onbate ong∙ataha. Ian Isolni mandeko mairongpile gamchatbee ong∙ataniko me∙soka.
2. Isolni mandeko ong∙atani miksongani
Isolni mandeko ong∙atani miksonganiara, Skanggipa-o an∙tang baksa bakrimna ong∙ataha ine nikgen (A∙bachenga 1:26; 3:8-9; 2:15-17-ge∙etaniko on∙aniba bak-rimanina ong∙a). Gnigipa-o a∙ako aro pilak janggi gnang-giparangko nirok-simsakchina ong∙ataha (A∙bachenga 1:26b, 28; 2:15). Gittamgipa-o me∙a aro me∙chik jik-se ong∙e dongrime dedrangko ba∙e a∙gilsako jelbra jelsuchina ong∙ataha (A∙bachenga 1:28; cf. 2:22-25).
3. Isolni mandena patie janggi tangna on∙ani
Isol an∙tangni dakgimin mandeko namnikbeaha aro uamangna patiaha (A∙bachenga 1:28-31). Uamangna bitchri gnanggipa sam-bol aro bite nanggipa bolrangko (A∙bachenga 1:29) cha∙china on∙aha. Isol Aden bariko dake, uamangko uano donaha (A∙bachenga 2:8). Ia Aden bari-oara nina nitogipa, cha∙na namgipa bol biterang (p. 9), chiringrang (pp. 10-14), matburungrang aro pilak janggi gnanggiparang gapachim (pp. 19-20). Adam-mang Isolni ge∙etaniko (A∙bachenga 2:17) manie dongode, siani gri pangnajolna a∙gilsako jelbra jelsue dongna man∙genchim (A∙bachenga 1:28); indiba uamangni pap ka∙ani ja∙mano siani re∙baha (A∙bachenga 3:19).
4. Isolni mandena ge∙etaniko on∙ani
Isol mandeko dosgri ong∙atahachim, indiba “… nama namgijako u∙iani bolni biteko cha∙na nangja; maina uni biteko cha∙ani salon na∙a sichongmotgen” (A∙bachenga 2:17; cf. p. 9) ine Isol maina ua ge∙etaniko mandena on∙aha? Mandeara maina ua ge∙etaniko manina nanggipa ong∙a? Ia sing∙anina indake aganchakna man∙gen.
Skanggipao, Isolni dakgipa ba nokgipa ong∙aniko rakkianiko me∙soka. Isol an∙tangni dakgiminni kosako pilakkon dakna bil man∙gipa ong∙a; mandede Una bame janggitangna nanggipasa ong∙aia.
Gnigipao, Isolko gisik ra∙jringe janggitanganiko me∙soka (A∙bachenga 3:2-5).
Gittamgipao, Isol baksa bakrime janggitanganiko me∙soka. Isol an∙tangan mande baksa bakrime janggi tangna sikgipa ong∙a ine Sastroo bang∙en me∙soka (cf. A∙bachenga 3:8-9, 21); ia skanion Isol mandeko an∙tangni jagringo ong∙ataba ong∙ataha (cf. A∙bachenga 1:26-28).
Isolni ge∙etaniko mandena on∙aniara Isol aro mandeni bakrimaniko bilakata. Ia ge∙etaniko on∙engon, Isol mandena basee dakna on∙aha. Adam aro Hoba Isolni ge∙etako gisik ra∙e uko manie dongode uamang Isolni Gisikni jagringo Isol baksa janggi tangbanganiko man∙kamgenchim, indiba Isolni ge∙etaniko manijaode Isoloni chel∙atako man∙e pangnajolna sina nangskagen (A∙bachenga 2:17).
Chapter 2
Maini A∙sel Mandeni Janggina Jokataniko Nangaha?
Isolni ge∙etgiminko manina man∙jani a∙sel mande Isoloni dingtangatako man∙aha. Ia dingtangataniara jringjrotna sianisa ong∙a. Iani a∙sel mandeni janggina jokataniko nangaha.
1. Mandeo a∙bachenggipa pap napaha
Mande Isolni ge∙etgipako manina man∙gijanichi pap ka∙aha: Eden barini jatchio donggipa bolni biteko cha∙jachina Isolni ge∙ete dongiminko Adam-mang manina man∙jaha; uamang ua bolni biteko cha∙aha (A∙bachenga 3:6, 7). Uamang ua bolni biteko cha∙anichi Isolni kosako pap ka∙aha aro ua papni dormahara “siani”ong∙aha (A∙bachenga 3:19; jekon A∙bachenga 2:17-o agansoaha). Ua sianiara Isol baksa ong∙aoni dingtangatako man∙ani ba Isol baksa ong∙aniko gimaatani ong∙a (A∙bachenga 3:23-24).
A∙bachenggipa Pap pilak manderangona sokaha: Adam-mangni ka∙chenggipa papko a∙bachenggipa pap minga. Ua a∙bachenggipa pap Adam-mangosan ong∙na kraeachim, indiba ua papara mande jat gimiknan ong∙gipasa ong∙a. “Uni gimin, jedake mande saksachi (Adamchi) pap a∙gilsako napaha, aro papchi sia napaha; aro uandake sia pilak manderangona sokaha, maina pilakan pap ka∙aha…Adamni niam pe∙a gita pap ka∙pagijagiparangni kosakoba sia pamong ong∙aha” (Romrangna 5:12-14). Adam-mang gita an∙ching ua apsan papko ka∙pagipa ong∙jaoba; an∙ching ua papo ga∙akpaaiaha. Iani gimin “an∙ching pilakan papirang ong∙a”(Romrangna 3:23). An∙ching pilakan atchiaonin papo atchigiparang ong∙aiaha (Gitrang 51:5). Ia changsao Adam-mangni ka∙gipa papara mande jat gimikna sokaha.
2. Mande papni a∙sel jringjrotna sianiko man∙na nangaha
A∙bachenggipa Papni a∙sel jringjrotna sianiko man∙a: Ua Adam-mangni manigijanichi pap ka∙giminni saoara Isoloni dingtangataniko man∙ani aro pangnajolna sianisa ong·aha. Parape∙a 20:14-o ia sianiko agana, “Ian gnigipa siani ong∙a, ua wa∙alni wari” (cf. p. 15; Parape∙a 21:8b; Mati 13:41-42; 13:49-50). Ua wa∙alni wario galatako man∙on kame bon∙jawa; “...uamang jringjrotna kingking sal wal saknaaniko man∙gen” (Parape∙a 20:10b; cf. Mati 25:41). Ian jringjrotna sasti on∙ani (Mati 25:46) aro jringjrotna gimaani ong∙a (2 Thessalonikarangna 1:8-9).
A∙bachenggipa Papni a∙sel jringjrotna siani pilak mande-rangona soka: Papni sao jringjrotna sianiko man∙aoniko Isol Adam-mangko piokpilahaoba (A∙bachenga 3:21), ua sao jringjrotna sianiko man∙aniara uamango nampile bon∙aijaha; mande jat gimiknan ua sao jringjrotna siani-ara ong∙rikrikbaiaha. “Uni gimin, jedake mande saksachi (Adamchi) pap a∙gilsako napaha, aro papchi sia napaha; aro uandake sia pilak manderangona sokaha, maina pilakan pap ka∙aha…Adamni niam pe∙a gita pap ka∙pagijagiparangni kosakoba sia pamong ong∙aha”(Romrangna 5:12-14). Ia a∙bachenggipa papni a∙selsa mande atchiaonin pap-o atchiaha (Gitrang 51:5; A∙bachenga 8:21b; 6:5), aro papni sao jringjrotna siani-o ong∙tokaiaha (Romrangna 5:12-14).
Ia a∙bachenggipa papni a∙sel pilak mande ia a∙gilsako janggi tangengmitingo aro simanoba jringjrotna kingking Isoloni dingtangatako ba ekgrikatako man∙ani ong∙aha, aro pilak mandeni Isolko u∙ignioniko kana ong∙ataha (Isaia 59:2; cf. pp. 1-15).
3. Manderang papo atchigipa ong∙e papni kamrangko ka∙tokaiaha
Mande atchiaonin papo atchikape siani ning∙osa ong∙a; aro ua papni nokol ong∙e (Johan 8:34), uni chanchina changbaaonin, an∙tangni skatango papni kamrangkosan ka∙e janggi tangbaeaha (Romrangna 3:10-18; Ephesusrangna 2:2-3; 5:6). Mande namgija bewalrango ba∙kapaha (A∙bachenga 8:21b; 6:5) aro manigijani (ka∙o nangani) dedrang ong∙baiaha (Ephesusrangna 2:3; 5:6).
Ia papde Adam-mangoni man∙rikrikbagipa pap ong∙ja, indiba manderang atchiaonin papni nokkol ong∙ani gimin papni kamrangko ka∙gipasa ong∙a. Ia papara Isolni skani ba ge∙etaniko ja∙rikgija janggi tangani gisik aro bewalrang ong∙a.
4. Pilak mandean ka∙sachaka gri bichal ka∙ako aro wa∙alni wario galatako man∙gen
Ia a∙bachenggipa papni a∙selan siani ja∙mano pilak mandean changsao ka∙sachakani gri bichal ka∙ako man∙gen.
“Aro changsa sichina, aro un ja∙mano bichalko manderangna donahani gimin” (Ibrirangna 9:27; cf. Johan 3:18).
Bichal ka∙ani ja∙mano pilakkon jringjrotna siani-ona galatgen. “Aro uamang sakantian kamtangtang gita bichal ka∙ako man∙aha. Aro siani aro A∙ningko ua wa∙alni wario galaha. Ian gnigipa siani, ua wa∙alni wari” (Parape∙a 20:13b-14; 21:8b; 20:10b).
Pilak mandeba ianoni joke katna mamung chol dongjahachim (Romrangna 5:12-14; 3:23).
5. Mande an∙tangari jringjrotna siaoni jokna man∙jaha
Mande ua a∙bachenggipa pap aro namgija kamrangoni jokna an∙tangari amjaha. Adam-mangba an∙tangtangko pindapna jotton ka∙beachim (A∙bachenga 3:7), indiba uamangni papko pindapna ba gimaatna amjaha. Uamang Isolni mikkango parak ong∙na nangtelaiaha (A∙bachenga 3:10). Mandeni pap ka∙ara Isolnasa ka∙a aro Isol mandeko uni pap ka∙ani gimin an∙tangoniko dingtangataha; iani gimin mande Isol baksa nangrimpil∙nade Isolni kema ka∙pilaniko nangaha (cf. A∙bachenga 3:21). Isol kema ka∙jaode, pilak mandean mamung dakeba jokataniko man∙jawahachim. An∙chingara Isolni kema ka∙e jokataniko maikai man∙gen? An∙ching chapter gipinrango nianggen.
Ian mandeni skanggipa u∙ina nangani ong∙a:
Niam Gitcham Sastro-o pilak mandena pap aro siani sokgipara da∙aloba ong∙baha. Na∙a ua a∙bachenggipa pap aro namgija kamrango janggi tange siaona re∙angna sienga ine u∙ina nangchongmota. Na∙a an∙tangko papi ine u∙ichenge ia paponi rongtalataniko man∙na maiko dakgen chanchina nanga.
Chapter 3
Niam Gitcham Sastroo Isolni Mandeni Janggiko Jokatani
Pilak manderangni papi ong∙e jringjrotna sianiko man∙nasiengon, Isol saksani
janggikoba gimaatna sikgija, sakantikon sandie jokatna kam ka∙aha. Ezekiel 33:11-o agana, “Uamangna aganbo, Gitel Jihova indine agana, Angni tanga gita, denggugipani sianio anga kusi ong∙ja, indiba denggugipa an∙tangni re∙anioni an∙pile tangaosa, na∙simang an∙pilbo; …O Israelni ma∙chong, na∙simang maini gimin sigen?”
Adam-mangni dal∙begipa papko ka∙ahaon, Isol uamangna ka∙sae uamangko sandiaha. “Unon Jihova Isol mandeko okame inaha, Na∙a bao?” (A∙bachenga 3:9). Uamang Isolna kratchae dongnuengachim, indiba Isolan uamangko sandie jokataha (p. 21). Iano Isolni jokatgipa ong∙e, jokatani kamko ka∙chenganiko nika.
A∙bachenggipa papni a∙sel pilak manderangni janggirang gimaanggenchim; uni gimin Isol pilak manderangko an∙tang baksa ong∙atpilna jokani cholrangko on∙aha. Niam Gitcham Sastroo manderangna jokani cholko on∙aniranga:
i) Boli on∙ani, ii) Niamrangko maniani aro iii) Toromni kamrangko ka∙ani
1. Matburungni An∙chiko Boli On∙anichi Paprangko Rongtalata
Manderangni papko rongtalatna an∙chichisan man∙a. Levirangni 17:11b–o agana, “maina janggini gimin an∙chian nangrimaniko dakgipa ong∙a.” Boli on∙gipa matburungni an∙chichi paprangko rongtalate, Isol manderangna an∙tang baksa nangrimpilna cholko on∙aha. A∙bachenga 3:21-o agana, “Aro Jihova Isol mandena, aro uni jikgipana, matbigilko chola dake uamangko ganataha.” Mat-bigilko man∙na Isol ua matburungko so∙ote an∙chi ong∙atna nangaha. Ua matburungni an∙chichi Isol Adammangni papko rongtalate nangrimpilaniko dakaha.
Ia boli on∙ani-ara ong∙sia grigipa mes, do∙bok aro paroarangni (A∙bachenga 8:20; 7:2; Levirangni 22:19; Deuteronomy 15:21; 17:1; Malaki 1:8, 14) an∙chiko ganchio (Re∙ongkata 20:24; cf. A∙bachenga 8:20) rugale Isolna on∙achi mandeni paprangko rongtalatani ong∙a. Moseni somaio papna Boli on∙aniko talbate aganaha (Levirangni 4:1-31). Uamangni boli on∙aniara salanti (Re∙ongkata 29:38, 39; Chanani 28:3, 4), anti-anti (Chanani 28:9, 10), jaanti (Chanani 28:11), aro bilsianti (1 Samuel 1:3, 21; 20:6), pilak manianirango (Chanani 10:10) on∙na nanganirang dongachim. Uamang boliko on∙engon, sronggipa aro kakketgipa gisik ka∙tongoni on∙na nangachim (A∙bachenga 8:21a; 4:4); maina Isol boli on∙a mangmangko ra∙chakja, indiba mandeni ka∙tongkosa ra∙chaka (Gitrang 51:17).
Niam Gitchamo Boli on∙anio chu∙sokgijani: Niam Gitchamo boli on∙anio Isolni ra∙chakani ong∙na amjaha. Daud agana, “Maina na∙a bolio ka∙srokja; ong∙ode, anga uko on∙genchim: Homo na∙a kusi ong∙ja” (Gitrang 51:16). Manderang boli on∙ani-mangmangkode name dakna man∙aba dongachim indiba Isolni nangnikaniara mandeni gisik ka∙tong gimikchi boli on∙anikosa nangnika (Gitrang 51:17). Paptangna duk skime, gisik pil∙manchae, sronggipa, kakketgipa aro bamani gisikchi boliko on∙anisa Isolni namnikani ong∙achim, indiba manderang uko dakna amjaha ine Isol nikaha; indake Ua boli on∙anio kusi ong∙jaha (I Samuel 15:22; Gitrang 40:6; Toe Skianirang 21:3; Isaia 1:11, 15; Hosea 6:6; 8:13).
Niam Gital-o Boli on∙anio chu∙sokgijani: Niam Gital-o boli on∙anichi mamungdakeba Isolni ra∙chakani ong∙srangjaha. Ibrirangna 10:4-o agana, “Maina matchu biparangni aro do∙bokrangni an∙chi paprangko ra∙angna bil gri.” Mes aro poroarangni an∙chi mande-ni paprangko su∙galna cholijahani gimin bolirang, homrang aro papni gimin on∙anirangchi Isolko namnikatna amjaha (Ibrirangna 10:1-11; 9:6-10; Mati 9:13). Uarangchi mandeni papko kema ka∙aniara pangkamgipaba ong∙jaha (Ibrirangna 10:1-3, 11).
Niam Gitalo Isol an∙chingna nambatgipa Boli gitalko on∙skaha (Johan 3:16; Ibrirangna 10:10). Ua Boliara Uni Depante Jisu Kristoan ong∙a “jedake Kristo an∙chingna ka∙saaha, aro, smilani bibana, an∙chingni gimin Isolna an∙tangko on∙ani aro boliko on∙aha” (Ephesusrangna 5:2; cf. 1 Korinthirangna 5:7b). Depante Jisu Kristoni be∙en aro an∙chiko on∙chakgipaan (Ibrirangna 10:10, 12: 9:11-12) Uo (Jisu Kristoo) bebera∙gipana paprangko rongtalatna chu∙onga. “Ua namnikao, Jisu Kristoni be∙enko changsano on∙anichi, an∙ching rongtalatako man∙aha” (Ibrirangna 10:10; cf. p. 12). Niam Gitchamni Boli on∙anide cholijaha, ‘hiwa Isolni Depante Jisu Kristoko niatbo; uan paprangko kimitna man∙gipa boli’ ine me∙sokatgipasa ong∙aiaha.
2. Niamrangko Maniachi Isolni Ka∙sachakaniko Man∙a
Isol an∙tangni dakgimin manderang baksa bakrime donganiko rakina uamangna ge∙etani ba niamrangko on∙aha. Isolni manderangna ge∙etani ba niamrangko on∙aniara Aden barioni a∙bachengaha (A∙bachenga 1:28; cf. 2:16, 17). Isol Noa-na ge∙etaniko on∙aha (A∙bachenga 9:7). Mosechi ge∙eta mingchikingko Sinai abrio Israel jatna on∙aha (Re∙ongkata 20:1-17; 31:18). Israel jat gimikan Isolni ge∙etanirangko manina nangchongmotaha (Deuteronomy 5:7-33), aro ua ge∙etanirangko uamangni gisik ka∙tongoni manina nangaha (Deuteronomy 27:26). Uamang ge∙etanirangoniko badiakoba chu∙sokatjaon, gisik pil∙e ua ge∙etanirangko maniangode Isolni ka∙sachakaniko (Ezekiel 33:11) man∙achim. Ezekiel 18:21-o agana, “Indiba denggugipa an∙tangni dakgimin pilak paprangoni an∙pilode, aro angni pilak sea niamrangko maniode, aro bebe aro kakketko dakode, ua tangchongmotgen, ua sijawa” (pp. 22-23). Isol manderangni namao janggi tanganiko nikna sikchongmota; aro uamangna patianiko on∙achim (Gitrang 1:3; 119:1)
Niam Gitcham-o Niamrangko maniani-o chu∙sokgijani
Ia a∙gilsako Isolni on∙gimin ge∙etanirangko manitokna man∙gipa manderangan dongja ine Sastroo agana. “…maina papko dakgijagipa saksaba gri” (1 Rajarang 8:46). “Namako dakaigipa, aro pap ka∙gijagipa kakketgipa mande a∙gilsako dongan dongja” (Aganprakgipa 7:20). Manderang ge∙etanirangko manina jotton ka∙ahaoba, changni chang paprangko ka∙taitaiaha aro Isolko gualsimsimaha. Indake darangba Isolni mikkango niamni kamrangchi toromi chananiko man∙na amjaha (2 Serikani 6:36; Job 14:4; Gitrang 14:2, 3; 130:3, 4; 143:2; Toe Skianirang 20:9) aro pilakan sao-ko man∙tokaiaha (Deuteronomy 27:26).
Niam Gital-o Niamrangko manianio chu∙sokgijani
Niam Gital-o maini a∙sel niamni kamrangchi Isolni jokataniko man∙jaha?
Skanggipao, Niamni kamrango kakket janggi tanggipa darangba dongjaha. Romrangna 3:10-12a-o agana, “Jedake sea gnang, toromi dongja, saksamangba; u∙igipa dongja, Isolko am∙gipa dongja; pilakan ekangaha, uamang mamungnaba namgijagipa ong∙chimaha.” Ge∙etaniko manion, gisik ka∙tongoni chong∙mot ong∙esa manina nangachim (cf. Mati 22:37), indiba pilakan Isolna bebe ong∙na man∙jaha. Iani gimin indake agana, “niamo rasong chagipa na∙a, na∙a niamko pe∙achi Isolko mandera∙gija dakama?” (Romrangna 2:23). Niamni kamrangchi jokaniko man∙a ine rasong chagipamangba niamrangko chu∙gimik manina man∙taiade ong∙ja ine iano tala (Mati 23:3, 4; 19:21-22).
Uni gimin “…niamni kitapo sea pilakko manina uno dongkamgijagipa saoni ning∙o ong∙a” (Galatiarangna 3:10). Niamni kamrangchi jokna inoba, pilak mandean niamni kamrangko chu∙sokatna man∙teljani gimin Isolni sao-ni ning∙o ong∙aiaha.
Gnigipao, Jisu aganaha, “Niam aro katchinikgiparang Johanona dipet gnangchim; untaltal Isolni songnokni nama katako aganprakenga, aro sakantin unona napdratokenga” (Luk 16:16). Jisu Kristoan niam aro katchinikgiparangni agansogipa Jokatgipa ong∙a (Romrangna 3:21-22). Uni ia a∙gilsakona re∙bahaon, niamko chu∙sokata ong∙aha (Mati 5:17, 18), aro niamni kamrangchi jokataniko man∙ani pal Uan (Jisu Kristoan) Jokatgipa ong∙skaha, aro Uko bebera∙achi jokataniko man∙na amskaha. Ia gital jokatani cholkoara Isolan dakaha (Johan 3:16). Sastroo agana, “…Isol ia Jisukon, jeko na∙simang chisolo datkapaha, ukon Gitel aro Kristo dakaha” (Watatarang 2:36).
Watatarang 13:39. “Aro na∙simang Moseni niamchi toromi inako man∙na amgija pilakoni iachin bebera∙gipa sakanti toromi inako man∙gen.” Moseni Ge∙eta mingchikungko manianichi toromi inako (jokataniko) man∙na amja, indiba (Kristoko) bebera∙achisa toromi inako (jokataniko) man∙a.
Romrangna 3:20. “Maina uni mikkango pilak be∙en niamni kamrangchi toromi inako man∙jawa; maina niamchi paprangko u∙iani ong∙a.” Niamni kamrangko ka∙achi pilakba toromi inako (jokataniko) man∙jawa, maina niamara toromi inako (jokataniko) on∙na man∙gipa ong∙jaha, indiba paprangko u∙iatanisa ong∙skaiaha.
Galatiarangna 2:16. “Indiba mande niamni kamrangoni toromi inako man∙ja, indiba Jisu Kristoko bebera∙achisa ine u∙ie, an∙chingba Jisu Kristoko bebera∙aha, maikai niamni kamrangoni ong∙gija Kristoko bebera∙achi an∙chinga toromi inako man∙gen; maina niamni kamrango pilak be∙enko toromi injawa.” Toromi inako (jokataniko) man∙aniara niamni kamrangchi ong∙jaha; Jisu Kristosa Jokatgipa ong∙ahani gimin Uko bebera∙achisa toromi inako (jokataniko) man∙na ama.
Galatiarangna 3:10-11. “Maina niamni kamrango pangchakgipa kakket saoni ning∙o ong∙a; maina sea gnang, niamni kitapo sea pilakko manina uno dongkamgijagipa saoni nanga. Isolni mikkango pilakba niamo toromi inako man∙jawa ine tala; maina bebera∙achi toromi tanggen.” Niamni kamrangko maniachi toromi inako (jokataniko) man∙ani dong∙srangjaha ine iano tala. Saoba niamni kamrangchi toromi inako man∙na (jokna) jotton ka∙kuenga ong∙ode, ua mandede Isolni sao-ni ning∙o ong∙a.
Galatiarangna 2:21. “Anga Isolni ka∙saaniko ong∙gramaiatja; maina niamchi toromi ina ong∙ode, indide Kristo indinari siaha.” Isolni ka∙sae on∙gipa Kristoko bebera∙achisa toromi inako (jokataniko) man∙a, indiba niamchi toromi inako (jokataniko) man∙a ina ong∙ode, Kristoni sichakaniko gamchatnikja ba Uni jokatna (toromi inna) amani bilko cholinikja ong∙a.
Galatiarangna 3:13. “Kristoan an∙chingni pal sao nangako man∙e, an∙chingko niamni saooniko piokaha.” Pilak mande-rangan niamrangko manioba chu∙gimik manina man∙jae (Galatiarangna 3:10; Jakob 2:10) saoni (siani) ning∙on ong∙engachim, indiba Kristoan an∙chitangko on∙chake niamni ning∙o sao nange dongaoniko bebera∙gipa sakantiko piokaha.
Galatiarangna 5:4. “Niamo toromi inako am∙enggipa na∙simang, na∙simang, Kristooni ekangaha; na∙simang ka∙saaoni ga∙akangaha.” Ian Galatiarangna 2:21-o agana gita, niamni kamrangchi toromi inako (jokataniko) man∙na jotton ka∙engkua ong∙ode, Kristoni ka∙saabe∙e aro an∙chitangko on∙chake jokataniko nangnikjae ekanggiparang ong∙a.
Niam Gitalo Isolni manderangko jokataniara Niamni kamrangchi ong∙jaha; indiba Uni watatgipa Depante Jisu Kristoko bebera∙achisa ong∙skaha ine srangata.
Niam Gital-o niamni kamrang an∙chingko jokatjaode, niamni kamrang an∙chingna mai namgniko on∙skaa?
Romrangna 3:20. “Maina uni mikkango pilak be∙en niamni kamrangchi toromi inako man∙jawa; maina niamchi paprangko u∙iani ong∙a.” Niamara toromi inako (jokataniko) on∙na man∙gipa ong∙jaha, indiba paprangko u∙iatanisa ong∙skaha.
Galatiarangna 3:24. “Indake an∙ching bebera∙achi toromi inako man∙china Kristoona niam an∙chingko rodilgipa ong∙aha. Indiba bebera∙a re∙baa intal an∙ching rodilgipani ning∙o ong∙jaha.” Niamni kamrang mandeko toromi inna (jokatna) man∙jahani gimin Niam-ara mandeko Kristoona re∙dilatgipasa ong∙skaha.
Niamrangko manina man∙oba ba man∙jaoba, Niam Gitalo darangba niamni kamrangchi jokataniko man∙na ka∙dongani dongjaha; maina Niam mandeko jokatgipa ong∙jaha. Sawasa Jokatgipa ong∙skaha? Isolni Depante Jisu Kristosa Jokatgipa ong∙skaha. Jisu Kristosa manderangni paprangko kimitna an∙chitangko on∙chakaha. Uni gimin Ukosa Jokatgipa ine bebera∙achi jokataniko man∙skaha.
3. Torom Aro Nama Kamrangko Ka∙achi Isolni Ka∙sachakaniko Man∙a
Nehemia 13:14-o agana, “Iani gimin angko gisik ra∙bo, O angni Isol, aro angni Isolni nokna aro uko maniarangna angni dakgimin nama kamrangko ipaknabe.” Ia kattarango, Isol uamangni ka∙gimin torom aro nama kamrangko gisik ra∙a aro uamangna ka∙sachaka ine me∙soka. Iani gimin manderang torom aro nama kamrangko ka∙na jotton ka∙aha.
Niam Gitcham-o Torom aro Nama kamrangko ka∙achi chu∙sokgijani
Niam Gitcham-oba manderangni torom aro nama kamrangara Isolni namnikani ong∙na amjaha. Isaia 64:6-o agana, “Maina marang nanggipa gita chinga pilakan ong∙pilaha, aro chingni pilak kakket dakanirang marang nanggipa ba∙ra gita ong∙a; aro chinga pilakan bijak gita sikrepa; aro chingni namgija dakanirang balwa gita chingko balpakanga.” Uamangni nama kamrangko ka∙pagipa pilakan Isolnade namgijagiparangsa ong∙aiaha. Chong∙motan, Isolni ka∙sachaka-niko man∙na uamangni nama kamrang gamchatjaha.
Niam Gital-o Torom aro Nama kamrangko ka∙achi chu∙sokgijani
Niam Gitalni somaio “Toromni ba gipin kamrangko dakanichi an∙ching an∙tangtangko jokatna amja.” Titusna 3:5-o agana, “An∙chingni dakgimin toromni kamni gimin ong∙ja; indiba an∙tangni ka∙sachaka gita, atchitaiani aua aro Gisik Rongtalgipani gital dakachi an∙chingko jokata.” Isolni jokataniko on∙aniara mandeni nama kamrangko ka∙anio pangchakja, indiba Gisik Rongtalgipani dilanio mandeni gisik pil∙achi, aro Jisu Kristoni an∙chichi rongtalatachisa jokataniko man∙a.
Ephesusrangna 2:8-9. “Maina ka∙sao bebera∙achi na∙simangko jokataha; aro ua na∙simangoni ong∙ja, Isolni on∙asa; pilakba gaora de∙jachina, ua kamoni ong∙ja…” Jokataniko man∙aniara mandechi ong∙ja, aro mandeni torom aro nama kamrangko ka∙achiba ong∙ja, indiba uan Isolni ka∙sae on∙aniko bebera∙achisa ba ra∙chakachisa ong∙a. Indinari (Romrangna 3:24) boksisko on∙gipa gitasa Jisu Kristoo jokataniko on∙aniara ong∙skaha. Uni gimin jokataniko man∙na torom aro nama kamrangko ka∙na nangani dongjaha; Isolni on∙enggipa boksisko ra∙na re∙banasan (Kristoo bebera∙nasan) nangaiaha.
Romrangna 3:27. “Indide gaora de∙ani bao? Uko chel∙ataha. Maironga niamchi? Kamrangnima? Ong∙ja; indiba bebera∙ani niamchi.” Niamrangko maniachi aro kamrangko ka∙achi toromi inako (jokataniko) man∙jani gimin pilakba gaora de∙aniba dongjaha (1 Korinthirangna 1:29; Ephesusrangna 2:8-9).
Romrangna 4:6. “Indake je mandena, kamoni ong∙gija, Isol toromko chana.” Isolni mandeko toromi chanani (jokatani)-ara mandeni kamrangko ka∙ani gimin ong∙jaha. Isol an∙tangsa mandeko toromi chana (jokata).
Janapbagimin Niam Gitcham-o Isolni manderangko jokataniara manderangni gisik ka∙tong gimikchi boli on∙ani aro niamni kamrangko ka∙anichi Uni ka∙sachake jokataniko man∙achim; indiba Niam Gitalo Isolni jokataniara Uni ka∙sachake on∙gipa Depante Jisu Kristoko bebera∙achisa ong∙skaa.
Ian mandeni gnigipa u∙ina nangani:
Niam Gitcham-o boli on∙ani, niamrangko maniani aro toromni nama kamrangchi jokataniko man∙achim, indiba Niam Gital-o iarangko dake jokataniko man∙jaha ine u∙ina nanga.
Chapter 4
Niam Gital Sastroo Isolni Mandeni Janggiko Jokatani
Niam Gital-oba Isol an∙tangni dakgimin manderangoniko saksakoba gimaatgija jokatna skaniko agana. 2 Pitor 3:9-o agana, “Saniba saniba ka∙sinnika, gita, Gitel an∙tang ku∙rachakani gimin ka∙sinja; indiba na∙simangna chakchikgipa, ua saksani gimaaniko namnikgija, gisik pil∙aona pilakni re∙baaniko namnika.” 1 Timothyna 2:4-o agana, “Maina pilak manderang jokako man∙china aro bebeko u∙ianiona re∙bachina ua ska.” Jisu Kristo papi manderangni sie gimaaniko nangnikjae, Ua uamangko gisik pil∙e re∙bachina aganronga (Mati 11:28; Luk 13:3; 8:21, 24; Parape∙a 22:17).
Isol pilak rokomni mandeko jokatna skengon, maikai jokatna kam ka∙aha? Chapter 3-o agangimin gita, mandeko jokatna amgipa kamara mandechipaknide ong∙teljahani gimin Isol an∙tangan Uni ka∙sachakachi mandeko jokatna kamko ka∙aha.
➯ Isolni ka∙sachake jokatani kamara maikai ong∙a?
1. Isol An∙tangni Depante Jisu Kristoko Watataha
Isol aro Depante Jisuni dingtanggrikaniara maia? Isol Pagipara, Isol pilakkon ong∙atenggipa (A∙bachenga 1:1; Nehemia 9:6; Watatarang 17:24-28); Isol Degipara, Isol an∙tangni ong∙atgiminko jokatenggipa (Johan 3:16; 1 Timothyna 1:15); Isol Gisik Rongtalgipara, Isol rongtalatna an∙tangni ong∙atgiminko dongkamatenga (Johan 14:16, 26, 15:26, 16:7-14). Ia Isolni Saksanan Sakgittam ong∙aniara chengonin dongaha (A∙bachenga 1:26).
Pagipa Isol ia a∙gilsakni manderangko jokatna maiko dakaha? Johan 3:16-o agana, “Maina Isol a∙gilsakna inditan ka∙saaha, ua an∙tangni saksa kamkam Depantekon on∙jok, maikai uo (Depante) bebera∙gipa sakanti gimagija jringjrotni janggiko man∙gen.” “Ianon Isolni ka∙saako an∙chingo parape∙aha, chong∙motan Isol an∙tang Depante saksa kamkam ba∙giminko a∙gilsakona watataha, maikai an∙ching uachi tangna man∙gen…ua an∙chingna ka∙saaha, aro an∙chingni paprangni a∙sel nangrimatani ong∙china an∙tang Depanteko watataha” (1 Johan 4:9-10; cf. Galatiarangna 4:5; Johan 17:8). Depanteara sawa? Depanteara Jisuan ong∙a (Mati 1:21, 25; Luk 1:31). Pagipa Isolni Depante Jisuko ia a∙gilsakona watataniara an∙tangni dakgimin manderangko uachi (Jisuchi) jokatnan ong∙aha; maikai Uo (Jisuo) bebera∙achi pilak mande jringjrotna jokataniko man∙gen (Johan 3:36; 6:40; 3:16b; 1 Johan 5:13).
➯ An∙chingni gisik ra∙na nangani ian, Pagipa Isolni namnikaniara maia?
2. Depante Jisuko Bebera∙gipako Pagipa Isol Namnika
Johan 6:40-o agana, “Maina ang Pagipani namnika ian, Depanteko nie uo bebera∙gipa pilakan maikai jringjrotni janggiko man∙gen; aro uko anga chon∙kaman salo chakatatgen.” Pagipa Isol an∙tangni watatgipa Depante Jisuko bebera∙gipako namnika.
Ibrirangna 11:6-o agana, “Indiba bebera∙a gri namnikgimin ong∙na man∙ja.” Depante Jisuko bebera∙anichisan Pagipa Isolko namnikatna man∙a. Uni jokataniara “ka∙saachi kam ka∙gipa bebera∙asa” (Galatiarangna 5:6b) ong∙a; chong∙motde, Uni ka∙sachake on∙gipa Depante Jisuko bebera∙achi jokataniko man∙ani ong∙a. Ia bebera∙a ingipara niamni kamrangko ka∙ako miksongja; indiba gisik ka∙tongo Pagipa Isolko u∙ian baksa Depante Jisuo ka∙donganisa (bebera∙anisa) ong∙a. Depante Jisuko maikai bebera∙aniko Isol nangnika?
➯ Ka∙mao Depante Jisuko Maikai Bebera∙na Nanga Me∙sokatenga
SKANGGIPA
➧ Jisuan Isolni Depante Ine Bebera∙na Nanga
Johan 3:16. “Maina Isol a∙gilsakna inditan ka∙saaha, ua an∙tangni saksa kamkam depanteko on∙jok, maikai uo (Depante Jisuo) bebera∙gipa sakanti gimagija jringjrotni janggiko man∙gen.”
Johan 20:31. “Indiba Jisu Isolni Depante Kristo ine na∙simang maikai bebera∙gen, aro maikai bebera∙e uni bimungo janggiko man∙gen, iarangko seaha.”
1 Johan 4:15. “Jisu Isolni Depante ong∙a ine ku∙rachakgipaon Isol dongkama, aro uan Isolo dongkama” (cf. 5:5).
Jisu-ko Isolni Depante ong∙a aro Uan an∙chingko Jokatgipa ong∙a ine an∙ching bebera∙na nangchongmota. Ian Jisuni Isol ong∙aniko bebera∙ani ong∙a (Johan 14:6-10), aro Pagipa Isolan manderangko jokatna Depante Jisuko watataha ine srange bebera∙aniko me∙soka (Johan 17:8).
Chanchie Poraidapgni: Mati 16:15-16; 26:63-64; Mark 15:39; Johan 1:32-34; Watatarang 9:20; 1 Johan 4:14, 15.
GNIGIPA:
➧ Jisuan Jokatgipa Ine Bebera∙na Nanga
Pagipa Isolan salgi aro a∙gilsakko dakgipa ong∙e, pilak jokatani kamrangba Uni jakon ong∙a (Gitrang 3:8). Isol an∙tangni Depante Jisuchi ia a∙gilsakni manderangko jokatna mangsongako chu∙sokataha (Johan 3:16).
Jisuan katchinikgiparangchi agansogipa Kristo (Jokatgipa) ong∙a (Isaia 9:6-7; 7:14; Luk 2:11; 4:16-21; cf. Johan 1:41; 4:42). Jisu an∙tangba an∙tangko Kristo (Jokatgipa) ong∙a ine ku∙rachaka (Luk 4:16-21).
Uni Jokatgipa ong∙e ia a∙gilsakona re∙baani miksonganiara “a∙gilsakko jokatna” (Johan 12:47), “gimagiminko am∙na aro jokatna” (Luk 19:10), gisik pil∙china papirangko okamna (Luk 5:32) ong∙a. Uni agangimin kattarangan Ua ia a∙gilsakni manderangko jokatna re∙baha ine sakkiko on∙a.
➭ Pagipa Isolan Jisu Kristoosan jokatani bilko on∙aha
Isol Jisuna “Salgio aro a∙gilsako darang bilkon…on∙aha” (Mati 28:18), aro “…Isol ia Jisukon, jeko na∙simang chisolo datkapaha, ukon Gitel aro Kristo dakaha” (Watatarang 2:36). Uni gimin “Aro sakgipino pilakoba jokani gri; maina salgini ning∙o manderango on∙a gipin bimung gri, jechi an∙ching jokna nanga” (Watatarang 4:12).
Jisu an∙tangba aganaha, “… Angan rama, aro bebe, aro janggi. Angko re∙jaode pilakba Pagipaona re∙ja” (Johan 14:6). Jisu Kristoan ‘rama’ ong∙a; Uko re∙gipa pilakan Pagipaona re∙anga. Jisuni indine agananiara an∙tangni chu∙sokgipa jokatgipa ong∙aniko aro an∙tangna agre gipin jokatgipa grianiko aganenga.
Uni gimin Jisu Kristoko re∙jaode (bebera∙jaode) pilakba jokna amja (cf. Johan 3:36; 1 Johan 5:12; Johan 6:51-58; Mati 11:27; Watatarang 4:12) ine tala.
➭ Pagipa Isol Jisuo jringjrotni janggiko on∙aha
“Isol an∙chingna jringjrotni janggiko on∙aha, aro ua janggi uni Depanteo gnang” (1 Johan 5:11). “Maina maikai Pagipa an∙tangon janggiko man∙a, uandaken Depantenaba an∙tangon janggiko man∙china on∙aha” (Johan 5:26). Isolni manderangna on∙na ku∙rachakgipa jringjrotni janggiko Depante Jisuo on∙aha, aro Ua pilak manderangna Jisuko man∙china (bebera∙china) ge∙ete donaha (Johan 3:36; 1 Johan 5:12). Jisuosa jringjrotni janggiko on∙ahani gimin, Isoloniko bi∙aiode ua jringjrotni janggiko man∙jawa (Johan 3:36; 1 Johan 5:12); batesa Isolni ka∙a nangako man∙e dongna nanggen (Johan 3:36).
➭ Jisu manderangni paprangko watna sichakaha
Pilakan a∙bachenggipa papni a∙selan bichal aro jringjrotna sianiko man∙nasienggiparang ong∙achim, indiba ua a∙bachenggipa papko kimitna Jisu Kristoan an∙tangni an∙chiko on∙chakaha. Papko kimitna an∙chi ong∙na nangtela (Ibrirangna 9:22); uni gimin Niam Gitcham-o mes, do∙bok aro paroarangni an∙chichi uamangni gisik pil∙ao pangchake uamangni paprangko kimitaha, indiba Niam Gitalo Jisu Kristoni an∙chichi manderangni paprangko kimitskaha.
Romrangna 5:6, 8-o agana, “Maina an∙ching bil gripition, Kristo sal ong∙oa, manigijagiparangna sichakaha” (p. 6)… “Indiba an∙chingna an∙tang ka∙saako Isol nama ine me∙soka, maina an∙ching papi ong∙engon Kristo an∙chingna sichakaha” (p. 8). Manderangni papi ong∙e gimanasiengon Jisu Kristo sichake jokani cholko on∙aha.
➭ Jisu Kristoni an∙chi bebera∙gipana mai ong∙a?
i) Uni an∙chichin bebera∙gipako piokaha
“An∙ching papirangko jokatna gita Jisu Kristo chisolo so∙otako man∙e, ‘bang∙ani pal an∙tang janggiko piokani ine’ on∙aha (Mark 10:45).” “Uamang Jisu Kristoo gnanggipa piokachi indinari uni ka∙saachi toromi inako man∙a. Bebera∙achi, uni an∙chio… Isol pap pindapani ine uko parape∙aha” (Romrangna 3:24-25). “indiba ong∙sigija, simteka gri mes bi∙sani gita, Kristoni gamchata an∙chichi na∙simangko piokaha ine na∙simang u∙ia” (1 Pitor 1:19). “Kritoan an∙chingni pal sao nangako man∙e, an∙chingko niamni saooniko piokaha” (Galatiarangna 3:13). Niamni saoniko (jringjrotni signioniko) bebera∙gipa sakantiko Jisu Kristoni an∙chichi piokaha (jokataha).
ii) Uni an∙chichin bebera∙gipani paprangko wataha
“jeo an∙ching uni an∙chichi piokako, chong∙motan an∙chingni namgija dakanirangko watako man∙aha” (Ephesusrangna 1:7). Jisu Kristoni an∙chichi bebera∙gipani namgija dakanirangko kema ka∙aha.
iii) Uni an∙chichin bebera∙gipa Isol baksa nangrimpilaha
“Maina an∙ching bobil ong∙eba Isolni Depanteni siachi Isol baksa nangrimahaode, bate, nangrimako man∙enba, an∙ching uni tangao jokako man∙gen” (Romrangna 5:10).
iv) Uni an∙chichin bebera∙gipa Isolona sepang ong∙aha
“Indiba na∙simang skango chel∙beaogiparang, da∙o, Kristo Jisuo, Kristoni an∙chichi sepang ong∙aha” (Ephesusrangna 2:13). Bebera∙gipa sakanti Kristoni an∙chichi Isolni sepangogiparang ong∙aha.
v) Ua bebera∙gipani pal boliko on∙chakaha
“Ua namnikao, Jisu Kristoni be∙enko changsano on∙anichi, an∙ching rongtalatako man∙aha. …uan paprangni a∙sel boli mingsanko on∙enba jringjrotna Isolni jakrao a∙songaha” (Ibrirangna 10:10, 12). Jisu Kristoan manderangni paprangko kimitna an∙tangko boli on∙chakahani gimin, Uko bebera∙gipa sakanti Uni boli on∙chakachi rongtalatako man∙skaha.
vi) Uni an∙chichin bebera∙gipako an∙sengataha
“…an∙chingni niam pe∙anirangna ua mata bu∙ako man∙aha, an∙chingni namgija dakanirangna bnekako man∙aha, an∙chingni tom∙tom ong∙gnini doke skiara uni kosako ong∙aha; aro uni doka man∙achin an∙chingko an∙sengataha” (Isaia 53:5; cf. 1 Pitor 2:24).
Jisu Kristoni an∙chichi bebera∙gipani pilak (a∙bachenggipa aro papni nokkol ong∙e ka∙gipa ba niam pe∙anirang) paprangko kimitenba uni janggiko jokatna ama ine u∙ie, Jisuko an∙tangni Jokatgipa ine gisik ka∙tongo bebera∙na nanga.
GITTAMGIPA:
➧ Jisuan Gitel Ong∙a Ine Ku∙rachakna Nanga
Jisu Kristoko Jokatgipa ong∙a ine gisik ka∙tongo bebera∙an baksa Uko Gitel ine ku∙sikchiba ku∙rachakna nangchongmota ine Sastroo agana. Maini gimin Jisu Kristoko Gitel ine ku∙sikchi ku∙rachakna nanga?
Romrangna 10:9-10-o agana, “maina Jisu Gitel ine nang∙ni ku∙sikchi ku∙rachakode… na∙a jokatako man∙gen. Maina mande… jokataona ku∙sikchi ku∙rachaka.” Jisu Kristoko (gisik ka∙tongoni) ku∙sikchi Gitel ine ku∙rachakosa jokataniko man∙ani chu∙soka ine iano tala.
Philippirangna 2:10-11-o agana, “maikai salgio aro a∙ao aro a∙ningo pilakni ja∙skuan Jisuni bimungna dem∙gen, aro Jisu Kristoan Gitel ine Pagipa Isolni rasongna pilak srean ku∙rachakgen.” Jisuko Gitel ine ku∙rachakosa Isolni rasong aro namnikaniba ong∙a.
Watatarang 2:36-o agana, “Isol ia Jisukon, jeko na∙simang chisolo datkapaha, ukon Gitel aro Kristo dakaha.” Isolan Jisuko Gitel aro Kristo dakaha; aro Una (Jisuna) “Salgio aro a∙gilsako darang bilkon (angna) on∙aha” (Mati 28:18). Isolan Jisuna Gitel aro Kristo ong∙ani bilko on∙ahani gimin Uo bebera∙gipa sakanti Uko Gitel aro Kristo dakna nangchong∙motgipa ong∙a.
Bebera∙gipa sakanti Jisuko Gitel ine ku∙rachakna kratcha-na nangja (Mati 10:32-33). Paulba Jisuko Gitel ine parake ku∙rachakaha (Watatarang 9:5, 20; 1 Korinthirangna 12:3).
➭ Jisuko Gitel dakani ortoara maia?
i) Jisu Kristoko Gitel ine ku∙rachakaniara Paa Isolko rasong chaatani ba namnikatani ong∙a. Philippirangna 2:10-11b-o agana, “Jisu Kristoan Gitel ine Pagipa Isolni rasongna pilak srean ku∙rachakgen.”
ii) Jisu Kristoko Gitel dakaniara Uko Nokgipa dakani, Uni sasonni ning∙o an∙tangko pakwatani aro an∙tangko Uni nokkol ine ra∙ani ong∙a (Kolosirangna 3:24b). Jisu Kristo an∙tangba Paa Isolna an∙tangko nokkol gita chane ia a∙gilsako janggi tange dangdike on∙aha (Philippirangna 2:7; cf. pp. 5-8). Watata Paul (Romrangna 1:1; Philippirangna 1:1b; 2 Korinthirangna 4:5), Jisu Kristoni sninggipa Jakob (Jakob 1:1) aro Pitor-mangba (2 Pitor 1:1) an∙tangtangko Jisu Kristoni nokkol ine ra∙aha. Iako dakaniara ‘angni janggi aro be∙en gimikan nang∙nin ong∙aha ine an∙tangko una onatan baksa on∙kangsrangani ong∙a’ (cf. Philippirangna 2:10-11).
iii) Paa Isol Jisu Kristochi jokatgimin manderangko Jisu Kristoni jakon (Johan 10:29; 17:6)aro Uni (Jisu Kristoni) songnoko donaha (Kolosirangna 1:13). Chon∙kaman saloba Jisu Kristo an∙tangni jokatgiminrangkosa rimna re∙bagen (Johan 6:40; 14:1-3; 1 Thessalonikarangna 4:13-17). Iachi Paa Isolni Jisu Kristoko Raja (1 Korinthirangna 15:25) aro Gitel (Watatarang 2:36) ong∙china bilko on∙aniba chong∙mot ong∙a ine me∙soka.
iv) Jisu Kristoko mande ra∙ani, una bamani aro una kenaniko me∙sokani ong∙a. Iako dakani ku∙sikmangmangchi ong∙na nangja. Gisik ka∙tong gimikchi (Philippirangna 2:10) Uko Gitel ine ku∙rachakna nanga.
➭ Jisuko Gitel ine badia biapo ku∙rachako ong∙gen?
i) Giljao, bi∙ani tom∙anirango, ripengrangna, madrangna, noksulrangna aro salanti agangrikanio Jisu Kristoko Gitel ine ku∙rachakna man∙a (cf. Paul— Watatarang 9:5, 20; 1 Korinthirangna 12:3).
ii) Dongnuao bebera∙gipaba dikdiksana parake ku∙rachak-gija dongnaba donga, indiba ja∙mano parake ku∙rachaka (cf. Arimatheani Joseph - Johan 19:38).
Ia chapter-o janapbagimin gita, Jisu Kristoko bebera∙a ingipara, kan∙dike aganode, Jisu Kristoan Isolni Depante, Jokatgipa aro Gitel ong∙a ine bebera∙anian ong∙a. Ia indake bebera∙achi jokataniko man∙a.
Chapter 5
Mandeni Bebera∙ani (Ra∙chakani) Aro Jisu Kristoni Jokatani
(Mandeni bebera∙ani gimin sulsul dake me∙sokataniko on∙e; bebera∙anichi maiko man∙a talatani)
Isolni namnikaniara Uni Depante Jisuko bebera∙ani-an ong∙a aro Depante Jisuko maikai bebera∙na nanga uarangni gimin talataniko chapter 4-o man∙baha. Da∙o ia chapter 5-o chapter 3 aro 4-onikoba ra∙bapiltaie mandeni bebera∙anio mairangko u∙ina aro dakna nanga talata. Jisu Kristoni bebera∙gipa mandeni paprangko kimitenba kema ka∙ani giminba talata.
➧ MANDENI U∙IANI ARO DAKANI (GISIK PIL·ANI ARO BEBERA∙ANI/RA∙CHAKANI)
Mandeni bebera∙anio an∙tangni obostako u∙ichenge gisik pil∙ani donga; uni ja∙manosa Jisu Kristoko an∙tangni Jokatgipa aro Gitel ine ra∙chaka. Iarangko mande an∙tangan Gisik Rongtalgipani didianiko man∙achi dakna ama.
1. Mandeni Bebera∙anio U∙ina Nanggnirang
Chapter 3-o aganbagimin gita mande an∙tangni papi ong∙e sinasianiko u∙ichenganichi jokna skani gisikko naata, aro chong∙motgipa Jokatgipa Jisu Kristoko bebera∙na nanganiko u∙ina dakchaka. Mandeni bebera∙anio u∙ichengna nanggiparanga mairang?
i) Paptangko u∙iani: Ian mandeni bebera∙anio skanggipa u∙ina nanggipa ong∙a. Maidakgipa paprang mandeo donga? Mandeo Adamoni man∙rikrikbaenggipa PAP ba a∙bachenggipa PAP (Romrangna 5:12-14 cf. Gitrang 51:5) aro papo atchigipa ong∙e PAPNI KAMRANG-ko ka∙ani (Johan 8:34; Ephesusrangna 2:2-3; 5:6) donga. Iani gimin mande an∙tangko papi ong∙a ine u∙ina ba ra∙na nanga.
ii) Papni a∙sel signiko u∙iani: Ian mandeni bebera∙anio gnigipa u∙ina nanggipa ong∙a. Mande Adamoni man∙rikrikbaenggipa pap-ni a∙sel jringjrotna sianiko man∙na sienga (Ibrirangna 9:27; Romrangna 5:12-14; 6:23a). Ia sianiko gnigipa siani ine agana; uan jringjrotna sastiko man∙anigipasa ong∙a (Parape∙a 21:8). Iani gimin mande an∙tangko papi ong∙pae jringjrotna sinasienga ine u∙ina nanga.
iii) Signioni jokna skani: Ian mandeni bebera∙anio gittamgipa u∙ina nanggipa ong∙a. Papni a∙sel signioni jokna sikbeani gnang gisik-ka∙tong gimikchi jokani cholko sandigipa ong∙na nanga. Niam Gitcham-o jokatani cholrang, jedake: boli on∙ani, niamni kamrangchi jokataniko man∙na jotton ka∙kuenga ong∙ode, batesa saoni ningon ong∙engkua ine u∙ie (Galatiarangna 3:10-11; 2:16, 21; 5:4), Niam Gitalni somaioara maidakgipa chong∙motgipa jokani cholko Isol mandena on∙skaha uko sandina nanga.
iv) Chong∙motgipa jokatani cholko u∙iani: Ian mandeni bebera∙anio brigipa u∙ina nanggipa ong∙a. Niam Gitalni somaio jokatani chol mingsasan; ua cholna agre gipino jokani dongja. Ua jokatani cholara Isolni on∙gipa Depante Jisu Kristoosan donga. Watatarang 4:12-o agana, “sakgipino pilakoba jokani gri; maina salgini ning∙o manderango on∙a gipin bimung gri, jechi an∙ching jokna nanga” (Watatarang 16:31).Jisu Kristoona agre darangoba jokatani chol dongjaha. Ia Jisu Kristoan mandeni paprangko rongtalatna an∙chitangko on∙chake sichakaha (Romrangna 5:8). Jisu Kristoni jokgipa an∙chiara Adamoni man∙rikrik-baenggipa pap aro mandeni ka∙enggipa paprangko rongtalatna ong∙aha (Romrangna 3:24, 25; 1 Pitor 1:19; Galatiarangna 3:13). Uni an∙chichi rongtalatako man∙e papni a∙sel jringjrotna siaoni jokna man∙gen ine u∙ina nanga.
v) Jisu Kristoan jokatna okamenga: Ian mandeni bebera∙anio bongagipa u∙ina nanggipa ong∙a. Jisu an∙tangan an∙chingko an∙tangona okamenga. “Anga a∙gilsakko bichal ka∙na re∙baja, indiba a∙gilsakko jokatna re∙baaha” (Johan 12:47) aro “Gimagiminko am∙na aro jokatna Mandeni Depante re∙baaha” (Luk 19:10), aro “Anga toromirangko okamna re∙baja, indiba gisik pil∙china papirangkosa” (Luk 5:32). Uni gimin Jisu agana, “Pilak gamgipa aro bal jimgiparang angona re∙babo, anga na∙simangko neng∙takatgen” (Mati 11:28). Iani gimin Jisu Kristo pilakkon jokatna ske okamenga ine u∙ina nanga.
2. Mandeni Bebera∙anio Dakna Nanggnirang
Mande an∙tangni obostako u∙iahaon, aro chong∙motgipa jokatgipade Jisu Kristosan ineba u∙iahaon, Jisu Kristoona an∙tangni pilak paprangko ra∙bana nanga. Jisu Kristoona re∙bae mairangko dakna nanga ka∙mao talatenga.
i) Gisik pil∙ani: Ian mandeni bebera∙anio skanggipa dakna nanggipa ong∙a. Mandeni gisikpil∙e re∙baaniko Isol namnika (Ezekiel 33:11). “Saniba saniba ka∙sinnika, gita, Gitel an∙tang ku∙rachakani gimin ka∙sinja; indiba na∙simangna chakchikgipa, ua saksani gimaaniko namnikgija, gisik pil∙aona pilakni re∙baaniko namnika” (2 Pitor 3:9). Jisuni skianioba ia gisik pil∙aniara mongsonggipa ong∙a (Mark 1:15; 6:12; Mati 4:17; 11:20; 12:41). Ua je rokomni mandekoba gisik pil∙china agana (Luk 5:32; Johan 3:3). Baptist Manual No. 19-o agana, “An∙chingni jokataniko man∙ani cholara papni gimin gisik pil∙ani, papko ku∙rachakani, aro Jisu Kristoo bebera∙ani ong∙a.” Jisu Kristoni ka∙sachake jokataniko man∙na pilakan gisik pil∙na nangchongmota ine iano tala.
Maidake gisik pil∙gipako jokatgen? Gisik pil∙aniara an∙tangni papna duk man∙e (Gitrang 34:18; 51:17), gisikko gital dakna ba dingtangatna an∙pilani ong∙a. Ian gisikni gital ong∙aniko a∙bachengani ba gitchamko gale gitalko dakani ong∙a. Uni gimin “papi an∙tangan gisik pil∙na, paponi an∙pilna aro Jisu Kristoo bebera∙na nanga.”
Indide maikai gisik pil∙gen? Gisik pil∙engon, an∙tangko jokatna an∙tango chol gri ine u∙ie, mamung pa∙sikani gri ba rongtalatna joton ka∙a gri, an∙tangko Jisuni ka∙sachakanina (Luk 18:13) pakwatna nanga (Luke 19:8; Mati 18:3), aro an∙tangni pilak paprangko (a∙bachenggipa pap aro papni nokkol ong∙e ka∙ronggipa pap) Jisu Kristona ku∙rachake, Uni an∙chio su∙galchina chu∙gimik an∙tangko una ru∙galna nanga.
ii) Jisu Kristoko Jokatgipa Aro Gitel Ine Bebera∙ani (Ra∙chakani): Ian mandeni bebera∙anio gnigipa dakna nangani ong∙a. Sastroo jokataniko man∙na bebera∙anio, BEBERA∙A (Johan 3:16; 6:40; Ibrirangna 11:1) kattako gipin kattarangchiba agana, jedake ra∙chaka (Johan 1:12), man∙a (Johan 3:36; 1 Johan 5:12), aro u∙ia (Johan 17:3). Iano bebera∙a kattako ra∙chaka katta baksa jakkale me∙sokatenga. Sastroo Isol an∙tangni Depante Jisuko on∙jok (Johan 3:16) ine agana, Ua manderangna an∙tang Depante Jisuko on∙jok ong∙ode, manderangni kamde Uni on∙gipako ra∙chakanisan ong∙a (Johan 1:12). Uni Depanteo jringjrotni janggikoba Isol manderangna on∙aha (1 Johan 5:11), indide manderang Depante Jisuko ra∙chakjokon ua jringjrotni janggiko man∙a (Johan 3:36; 1 Johan 5:12).
➭ Jisu Kristoko maidake bebera∙gen (ra∙chakgen)?
➀ Skanggipao, Jisuan Isolni Depante ong∙a ine bebera∙-chengna nanga.
➁ Gnigipao, Jisuan (angni) Jokatgipa ong∙a ine bebera∙na (ra∙chakna) nanga.
➂ Gittamgipao, Jisuko (angni) Gitel ong∙a ine bebera∙na ba ku∙sikchi ku∙rachakna (ra∙chakna) nanga.
Ia Jisu Kristoko bebera∙aniara ba ra∙chakaniara da∙al intaltal an∙tangni janggi aro be∙en gimikkon Jisu Kristoni Jokatgipa aro Nokgipa ong∙anina chu∙gimik onate (Philippirangna 2:10) on∙kangsrangani ong∙a.
Chanchiani: Na∙aba Jisu Kristoko an∙tangni Jokatgipa aro Gitel ine gisik ka∙tongoni ra∙chakahama? Ra∙chakkujaode ia Sastroo agana, “Ra∙chakani salo anga nang∙ko knaaha, aro jokatani salo nang∙ko dachakaha; nibo, da∙o ra∙chakani sal; nibo, da∙o jokatani sal” (2 Korinthirangna 6:2).
➧ BEBERA∙GIPAKO JISU KRISTONI KEMA KA∙ANI
Gisik pil∙e Jisu Kristoko an∙tangni Jokatgipa aro Gitel ine bebera∙gipa mandeni pilak paprangko Jisu Kristo an∙tangni an∙chichi kimite gala aro signioniko jakgitel ong∙ata ine Sastroo sakiko on∙a.
1. Bebera∙gipani Ka∙gimin Paprangko Wataha
Jisu Kristoara kema ka∙na nichake (Luk 5:32; Mati 11:28; 1 Timothyna 2:4; 2 Pitor 3:9) aro sepange donggipa ong∙a (Gitrang 34:18; I Johan 1:9). Ua gisik pil∙chongmotgipani paprangko kimitgipa ba kema ka∙gipa ong∙a (Isaia 43:25).
Jisu Kristo bebera∙gipani paprangko su∙galnan an∙chitangko on∙chakaha. “...an∙chingni niam pe∙anirangna ua mata bu∙ako man∙aha, an∙chingni namgija dakanirangna bnekako man∙aha, an∙chingni tom∙tom ong∙gnini doke skiara uni kosako ong∙aha; aro uni doka man∙achin an∙chingko an∙sengataha” (Isaia 53:5).
Watata Paul agana, “Bebera∙achi, uni an∙chio …Isol pap pindapani ine uko parape∙aha” (Romrangna 3:25). Pitorba agana, “… ong∙sigija, simteka gri mes bi∙sani gita, Kristoni gamchata an∙chichi na∙simangko piokaha ine na∙simang u∙ia” (1 Pitor 1:19). Ibrirangna 10:10, 12-o agana, “Ua namnikao, Jisu Kristoni be∙enko changsano on∙anichi, an∙ching rongtalatako man∙aha. ...uan paprangni a∙sel boli mingsanko on∙enba jringjrotna Isolni jakrao asongaha.” Ephesusrangna 1:7-o agana, “jeo an∙ching uni an∙chichi piokako, chong∙motan an∙chingni namgija dakanirangko watako man∙aha.” Bebera∙gipani paprangko Jisu Kristoni an∙chichi kimitsrangaha ine iano sakiko on∙a (Chapter 4-o Kristoni sichakani gimin talataniko nibo).
2. Bebera∙gipani Gitcham Papko (Kema Ka∙giminko) Gisik Ra∙piltaijaha
Jisu Kristoni an∙chichi bebera∙gipani paprangko su∙srangahaon, su∙srange galgimin gitcham paprangko uo niktaijawaha.
Bebera∙gipani paprangko kimite galaiasan ong∙ja; Jisu Kristo an∙tangni kimite galgimin (kema ka∙gimin) mandeni paprangko gisik ra∙naba sikjaha. Isaia 43:25-o agana, “Anga, angan, an∙tangni a∙sel nang∙ni niam pe∙anirangko kimitgipa ong∙a, aro nang∙ni paprangko anga gisik ra∙jawa” (cf. 38:17; Jeremia 31:34; 50:20). “Aro uamangni paprangko aro uamangni namgija dakanirangko anga mamung dakeba gisik ra∙jawaha” (Ibrirangna 10:17). Ian Jisu Kristoni bebera∙gipani gitchamrangko gualsrange gital nangrimgrikaniko dakani ong∙a.
3. Dos Gri Ine Chanako Man∙aha Aro Siaoni Jakgitel Ong∙aha
Romrangna 8:1-o agana, “Uni gimin da∙o Kristo Jisuo donggiparangna mamung matnanga dongja.” Jisu Kristoni an∙chichi bebera∙gipani paprangko kimitenba dos gri ine chanaha. “Maina Kristo Jisuo janggini Gisikni niam papni aro siani niamoniko angko jakgitel ong∙ataha” (Romrangna 8:2).
Bebera∙gipana siani (jringjrotni siani) dongtaijawaha; maina ua siaoni jakgitel ong∙aha. “...papna sigimin, indiba Kristo Jisuo Isolna tanggipa (Romrangna 6:11)…paponi jakgitel ong∙aniko man∙enba, aro toromni nokkolrang” (Romrangna 6:18) ong∙baskaha.
Jisu Kristoni bebera∙gipako kema ka∙aniara chu∙gimik kema ka∙srange gital daksrangani ong∙a.
BAK II
BEBERA∙GIPAKO ISOL JOKATAHA ARO IA JOKATANIARA JRINGJROTNAN ONG∙KAMAHA INE KA∙DONGANI
Isolni ka∙sachake jokataniara, Jisu Kristochi bebera∙gipako jokate uko (bebera∙gipako) Isolni an∙tangna ra∙anisa ong∙a. Jisu Kristoko bebera∙ani somaionin ua (bebera∙gipa) jokataniko man∙aha, aro ua (bebera∙gipa) Jisu Kristoni jako ong∙manaha. Ua Jisu Kristoni jako ong∙gimin ong∙e, Uni jakoni mamung dakeba gimapiljaha ine ia BAK II-o Sastrooniko me∙sokatgen.
Chapter 6
Bebera∙gipako Isol Jokataha Ine Sastroo Sakirang
Isolni jokatani-ara maiko miksonga? “Jokatani” kattara English katta “salvation” oniko ra∙gataha; aro English katta “salvation”-ko Greek katta “soteria”-oniko ra∙gataha, jeni ortoara, jedakgipa kengnioniko (be∙en-ni signioni) jakgitelatani aro rakiani ong∙a (Watatarang 7:25; 27:31; Ibrirangna 11:7). Iako gisikni signi aro Isolni ka∙onangaoni jokani ineba agana (Romrangna 5:9; 8:2).
Isolni jokataniko an∙chingni man∙aniara basakoni ong∙a? Ia sing∙anina aganchakode, je somaioni an∙ching Isolni Depante Jisu Kristoko bebera∙aha, ua somaionin an∙ching jokatako man∙aha. English Grammar-o ‘ong∙giminko’ Past Tense minga. Sastroo bebera∙gipako ‘jokataha’ ine agangipaba Past Tense ong∙a, chong∙motan bebera∙gipade ‘jokgimin ong∙aha.’
“Jokataha” ingipa kattako Ephesusrangna 2:8-9-o agana, “Maina ka∙saao bebera∙achi na∙simangko jokataha; aro ua na∙simangoni ong∙ja, Isolni on∙asa; pilakba gaora de∙jachina, ua kamoni ong∙ja.”
Ia “ka∙saao” ingipa kattani miksonganiara, Isolni ka∙sachake Depante Jisuko on∙chakani ong∙a, aro “bebera∙achi” ingipa kattara Isolni ka∙sachake on∙gipa Depante Jisuko bebera∙aniko miksonga. Ia ‘bebera∙a’ ingipao niamni kamrangko ka∙na nangani dongja; an∙chingni (bebera∙e) ka∙donganisan ong∙a. Jokatanina kam ka∙gipade Isol an∙tangan ka∙aha. Pod 5b-o agana, “ka∙saachin na∙simang jokatako man∙aha.” An∙ching Jisu Kristoko bebera∙ahani gimin Isolni ka∙sachakachi an∙ching jokatako man∙giparang ong∙aha (Romrangna 8:24).
Bebera∙gipako ‘jokataha’ ingipako Sastroo dingtang dingtang bimang ba kattarango agana. Uarangko poraiachi jokataniara ong∙chongmotaha ine bebera∙gipa an∙tangan ka∙dongataniko man∙gen.
1. TOROMI CHANAHA (Bebera∙gipako Toromi Chanaha)
“Toromi chanani” kattako Rome-rangni bichal ka∙ramo jakkalgipa kattaoniko ra∙aha. Ian dosi donggipa mandeko bichal ka∙ram biapo bichal ka∙e, sastiko man∙na kraaoba, uko dos gri ine chanani ba jakgitel watani ong∙a.
Romrangna 3:24: “Uamang Jisu Kristoo gnanggipa piokachi indinari uni ka∙saachi toromi inako man∙a.” Ian Isolni mikkango Jisu Kristoko bebera∙gipako toromi ine chanani ong∙a. Bichal ka∙ani niam gitade an∙ching toromi ong∙gijagiparangsa ong∙aiani gimin dosi ong∙achim (Romrangna 3:10, 23); indiba an∙chingni Jisu Kristoko bebera∙ahani gimin, Jisu Kristoni toromi ong∙anio Uni ka∙saachi an∙chingko toromi ine Isolni mikkango chanaha. Ia an∙chingko toromi ine chananiara an∙chingni niamni kamrangchi ong∙jaha (Galatiarangna 2:21; 5:4; Romrangna 3:20), indiba Jisu Kristoko bebera∙achisa ong∙aha (Romrangna 3:22-24; 27; 4:6; Galatiarangna 2:16). Iakoba agana, “ka∙sae on∙aniara bang∙a namgija dakanirangoni toromi inana ong∙aha” (Romrangna 5:16b). An∙ching namjabeoba, an∙chingni namgijanirangko changija Jisu Kristoni ka∙saachi an∙chingko toromi chanaha.
2. NANGRIMPILAHA (Bebera∙gipa Isol baksa Nangrimpilaha)
“Nangrimpilani” kattako ripeng ong∙ani aro meli-nangrimanina jakkalgipa kattaoniko ra∙aha. Ian ripeng ong∙e nangrimgrikaniko miksonga.
Romrangna 5:10: “Maina an∙ching bobil ong∙eba Isolni Depanteni siachi Isol baksa nangrimpilahaode, bate, nangrimako man∙enba, an∙ching uni tangao jokako man∙gen.” An∙ching papni a∙sel Isoloni dingtangatako man∙ahachim, indiba Isol Jisu Kristochi an∙chingko an∙tang baksa nangrimatpilataha. Ia nangrimpilaniko on∙gipara Jisu Kristoni an∙chichisan ong∙aha.
3. PIOKAHA (Bebera∙gipani Janggiko Piokaha)
“Piokani’ kattako Greekrangni nokkol paldamo jakkalgipa kattaoniko ra∙aha. Nokkolko saoba breahaode, ua nokkolko breachi piokaha, aro ua piokgimin nokkol ua piokgipani nokkol ong∙skaha.
1 Pitor 1:19: “indiba ong∙sigija, simteka gri mes bi∙sani gita, Kristoni gamchata an∙chichi na∙simangko piokaha ine na∙simang u∙ia.” An∙ching niamni sao-ni ning∙o (papni, siani aro nikgijagipa gisikni bilrangni ning∙o) ong∙e sinasiengachim, indiba Jisu Kristo an∙chingni niamni saooniko piokna an∙chitangko on∙chakaha (Galatiarangna 3:13). Da∙o an∙ching Jisu Kristoko bebera∙ahani gimin Uni gamchatbegipa an∙chini (Watatarang 20:28; Ibrirangna 9:12; Parape∙a 5:9) damchi an∙chingni niamni saoni ning∙o ong∙aoniko an∙chingko piokaha. Da∙ode an∙ching Jisu Kristoni nokkolrang ong∙skaha (Kolosirangna 3:24).
4. PAPKO WATAHA (Bebera∙gipani Papko Wataha)
“Papko Watani” kattako Jihudirangni boli on∙ani bewaloniko ra∙aha. Uamangni boli on∙achi Isol uamangni paprangko wataniko miksonga.
Ephesusrangna 1:7: “jeo an∙ching uni an∙chichi piokako, chong∙motan an∙chingni namgija dakanirangko watako man∙aha.” An∙chingo donggipa a∙bachenggipa papni a∙sel bichal (Ibrirangna 9:27) aro sianio ong∙engachim (Romrangna 5:12-14). Ia papko kimitna mes aro paroarangni an∙chiba man∙jahani (Ibrirangna 10:4) gimin, Isol Uni ka∙sachakanio an∙chingni papko watna Kristoko boli on∙aha (Ibrirangna 9:28; 10:10, 12). Kristoni on∙chakgipa an∙chiara ka∙sachakani ganchio an∙chingni paprangko pindapani ba kema ka∙ani gita ong∙aha (Romrangna 3:25).
Uni chisolara ka∙sachakan ganchi gita ong∙aha, jean Isol aro mandeni gronggrikani biap ong∙a; Uni an∙chiara paprangko rongtalatani ba kimitani ong∙a (Ibrirangna 9:12, 14, cf. p. 22).
5. DERAGATAHA (Bebera∙gipako Isol Deragataha)
“Deragatani” kattako nokdangni janggi tangaoniko ra∙aha. Deragatani ortoara de chanani ong∙a. Greekrangni dakbewal gita deragatahaon, deragatako man∙gipana de ong∙ani bilko on∙a, aro ua gital nokdango chu∙gimik bakrimaniko man∙a. An∙ching A∙chik jatoba, deragata ba deba∙a ingipakoba daka. Deragata ba deba∙ani somaioni uni (deragatako man∙gipa) siaona kingking ua gital nokdangni degipa ong∙aha.
Johan 1:12: “Indiba badita mande uko ra∙chakaha, ua uamangna, chong∙motan uni bimungo bebera∙giparangna, Isolni de ong∙china bil on∙aha.” Jisu Kristoko ra∙chakgipa sakantina Isolni de ong∙ani bilko on∙aha. “Maina Jisu Kristoko bebera∙achi na∙simang pilakan Isolni depanterang ong∙aha” (Galatiarangna 3:26).
Isolni an∙chingko deragatna nangani a∙selde, an∙chingara Isolni dedrang ong∙jahani gimin an∙chingko Isol an∙tangni dedrang ong∙atna deragataha. An∙chingko deragatahaon, Isolni dedrang ong∙ani bil aro man∙rikaniko dechong∙motrang gitan apsan man∙aha. An∙ching Isolni dedrang ong∙e dakgni kamrangoba dakna nanggipa ong∙a (Romrangna 8:15-17; Galatiarangna 4:4-7). Ia Isolni an∙chingko deragatani jringjrotnan ong∙aha (1 Johan 3:2).
6. ATCHITAIATAHA (Bebera∙gipani Gisikko Atchitaiataha)
Ia “atchitaiani”-ara dongenggipa nokdangko wate, dingtang nokdango gital atchiani ong∙a. Jisu Kristoko bebera∙gipako Isolni nokdango (songnoko) atchitaigimin ine chana.
1 Pitor 1:4-5: “Bon∙kaman salo parape∙na tarisogimin jokana bebera∙achi Isolni bilo rakigimin na∙simangna salgio rakisogimin, sogija, marang gri, surigija man∙rikaniona, an∙chingko atchitaiataha.” Isolni songnoko napnade atchitaina nanga ine Jisu Kristo aganaha (Johan 3:3). Baptist Manual No. 54-o agana, “Gisik Rongtalgipachi atchitaiatako man∙jaode, jokaniko man∙aniba gri.” Maikai Gisik Rongtalgipachi atchitaiatako man∙gen? Gisik Rongtalgipachi atchitaiatako man∙anide Jisu Kristoko bebera∙achisan ong∙a. An∙ching Jisu Kristoko bebera∙ahaon, Uni an∙chichi aro Gisik Rongtalgipani bilo atchitaiatako man∙aha (Titusna 3:5), aro Isolni nokdangona ba Depante Jisu Kristoni Songnoko (Kolosirangna 1:13) donatako man∙skaha.
7. GITAL ONG∙AHA (Bebera∙gipani Janggi Gital Ong∙aha)
Ian “gital ong∙ani” ba “gilsreani” ong∙a. Sastroo jokataniko “gital ong∙ani” ineba agana.
2 Korinthirangna 5:17: “Uni gimin saoba Kristoo dongode, ua gital dakgimin ong∙a, gitchamrang gimaha; nibo, uarang gital ong∙aha.” Jisu Kristoko bebera∙antaltal an∙chingni gitcham papni kamrangko Uni an∙chichi kimitenba (Galatiarangna 5:24; Ibrirangna 10:10, 12), aro an∙chingni janggi, gisik ka∙tong gimikkon gital ong∙ataha (Titusna 3:5; Kolosirangna 3:10). Jisu Kristochi an∙ching gital bimang ong∙ahaosa Isolni manderang ong∙baa (Ezekiel 11:19-20).
8. JAKGITEL ONG∙ATAHA (Bebera∙gipako Jakgitel Ong∙ataha)
Ia “jakgitel ong∙ataha” inani ortoara dos donge sastiko man∙na nanggipa ong∙ahaoba, uni dosko changija uko sastioniko jakgitel ong∙atani ong∙a.
Romrangna 8:2: “Maina Kristo Jisuo janggini Gisikni niam papni aro siani niamoni angko jakgitel ong∙ataha.” Papni a∙sel dosi ong∙e, siani sastioni jokani chol griahachim, indiba Jisu Kristoni an∙chichi bebera∙gipani paprangko kimitenba uko siaoniko jakgitel ong∙ataha. “Uni gimin da∙o Kristo Jisuo donggiparangna mamung matnanga dongja” (Romrangna 8:1; 5:16, 18). Ua siaoni jakgitel ong∙atako man∙gipako dos gri ine chanaha; una mikkangchiba jringjrotna siani dongtaijawaha.
9. RONGTALATAHA (Bebera∙gipani Papko Rongtalataha)
Ia “rongtalatani”–ara paponiko Isolna dingtangatani ong∙a. Ian changsa rongtalatenba bebera∙gipako jringjrotna jokatani gita apsan ong∙a.
Ibrirangna 10:10: “Ua namnikao, Jisu Kristoni be∙enko chansano on∙anichi, an∙ching rongtalatako man∙aha.” Jisu Kristoko bebera∙ahaon, Jisu Kristo an∙tangni be∙en aro an∙chitangko on∙chakachi an∙chingni paprangko rongtalatenba an∙chingko Isolna dingtangataha (cf. 2 Timothyna 2:21), jechi an∙ching pangnajolna rongtale tangna man∙gen (Ephesusrangna 4:24).
10. AN∙SENGATAHA (Bebera∙gipako An∙sengataha)
Ia “an∙sengatani”-ara gisikko an∙sengatani ong∙a. Ian papni sabisichi signioni gisikni gita an∙sengatako man∙ani ong∙a.
Isaia 53:5: “An∙chingni niam pe∙anirangna ua mata bu∙ako man∙aha, an∙chingni namgija dakanirangna bnekako man∙aha, an∙chingni tom∙tom ong∙gnini doke skiara uni kosako ong∙aha; aro uni doka man∙achin an∙chingko an∙sengataha.” “…uni matachi na∙simang an∙sengako man∙aha” (1 Pitor 2:24). An∙chingni papni sabisio signioniko an∙sengatna Jisu Kristo mata-bu∙ako man∙e duk aro sastiko chakaha.
11. JRINGJROTNI JANGGIKO MAN∙AHA (Bebera∙gipa Jringjrotni Janggiko Man∙aha)
Ia “jringjrotni janggiko man∙ani”-ara jringjrotna sinasigipana mandena jringjrotni janggiko on∙skae uko tangatani ong∙a. Jisu Kristoko bebera∙on, Jisu Kristooniko jringjrotni janggiko man∙a, aro uko bebera∙gipana on∙kamahani gimin jringjrotnan man∙kamaiaha.
Johan 5:24: “…bebera∙gipan jringjrotni janggiko man∙aha, aro bichal ka∙aona re∙baja, indiba siaoni janggiona bataha.” Aro Jisu agana, “Anga na∙simangna beben agana, bebera∙gipan jringjrotni janggiko man∙aha” (Johan 6:47; 1 Johan 5:12a). Isolni an∙chingna on∙gipa jringjrotni janggiara Uni Depante Jisuo donga (1 Johan 5:11); an∙chingni Depante Jisuko bebera∙ani somaion an∙ching uko Uoniko man∙aha (1 Johan 5:13). An∙chingni man∙gimin gimapilgipa ong∙ja; maina bebera∙gipa aro jringjrotni janggi gimikan Jisu Kristoni jako ong∙aha (Johan 10:28).
12. SEAHA (Bebera∙gipako Seaha)
Ia “seani”–ara seoke ra∙ani ong∙a. Ia see ra∙aniko Jisu Kristoan daka; mandeni kamde ku∙rachake an∙tangko sechina on∙anisan ong∙aia.
Johan 15:16: “Na∙simangde angko sejachim, angasa na∙simangko seaha” An∙ching Jisuko seaha ong∙ja, indiba Jisusa an∙chingko seaha. Seoke ra∙ani kamara Jisuni ong∙a; an∙chingde Uko bebera∙e Una on∙kanganisan ong∙a. Ephesusrangna 1:4-o agana, “maina an∙ching ka∙saao uni mikkango rongtala, aro matnanga gri ong∙china a∙gilsak ong∙chengna skangan Kristoo an∙chingko seaha” (1 Pitor 2:4, 9-10). Iano Jisu Kristoni bebera∙giparangko an∙tangna seoke ra∙aniara Isolni mikkango matnanga gri ong∙atnasa ong∙aha.
13. SALGINI SONGNOKO NAPATAHA (Bebera∙gipa Salgini Songnoko Napataha)
Ia “salgini songnoko napatani”-ara Isol an∙tangni songnoko an∙tangni manderangko dingtang donani ong∙a.
Ephesusrangna 2:6: “aro Kristo Jisuo an∙chingko un baksa chakatataha aro salgirango un baksa asongataha.” An∙ching Jisu Kristoko bebera∙ahani gimin, an∙chingko “salgirango un (Kristo) baksa asongataha” ine aganon, salgini songnoko napahani giminsa Kristo Jisu baksa asongatako man∙aha. Maikai salgini songnoko napna man∙aha? Isol an∙tangan an∙chingko Depante Jisuchi jokatenba Depante Jisuni songnoko napataha (Kolosirangna 1:13; cf. Johan 10:27-29; 17:9, 11, 24). Depante Jisuara Pagipa Isolni jakrao asongenga (Ibrirangna 10:12b), indide an∙ching Depante Jisu aro Pagipa Isol jeo asongenga Uamang baksa (salgini songnoko) asongatako man∙aha. Kan∙dike aganode, an∙ching salgini manderang ong∙aha (Philippirangna 3:20).
Poraidapgni Sastrorang: Chakatata ba tangchaata (Johan 11:25; Kolosirangna 2:12-13), Cholgugako napa (Johan 10:9-10), Janggini chimik naa (Johan 4:13-14), Janggini pitako cha∙a (Johan 6:54), Jisuan rama (Johan 14:6), Jisuan seng∙a (Johan 8:12), etc.
Ia kosako janapgiminrang baksana, bebera∙giparangara Pagipa Isol, Depante Jisu aro Gisik Rongtalgipaona maidakako man∙giparang ong∙aha?
Ø Pagipa Isolna an∙ching bebera∙gipa sakantian man∙rikgiparang (Watatarang 26:18; Romrangna 8:17), Salgini songdongpagiparang (Kolosirangna 1:13), Isolni nokkolrang (Romrangna 6:22), aro Isolni kamalrang ong∙aha (1 Pitor 2:9).
Ø Depante Jisu Kristona an∙ching bebera∙gipa sakantian ra∙chakgimin (Ephesusrangna 1:6), Kristoni be∙enona napgimin (1 Korinthirangna 12:13; Galatiarangna 3:27), Kristomung gopako man∙e chakatpila man∙gimin (Romrangna 6:4; Kolosirangna 3:3), Kristona on∙ako man∙gimin (Johan 17:9), Kristoni ripengrang ong∙aha (Johan 15:15), salgio bimungko seako man∙aha (Luk 10:20), Salgio Kristo baksa asongatako man∙aha (Ephesusrangna 2:6), ka∙dongani patianiko man∙aha (Titusna 2:13), Isol Saksanan Sakgittamo bak man∙pagiprang ong∙aha (1 Johan 1:3).
Ø Gisik Rongtalgipaona an∙ching bebera∙gipa sakantian atchitaigimin ong∙aha (1 Pitor 1:12; 23).
Jisu Kristoko bebera∙gipako jokataniara ong∙chongmotaha ine an∙chingna Sastroo dingdingtang bimango sakkiko on∙aha. Ian jokataniko ong∙aha ine u∙iania, Ong∙anggimin Tense-o u∙iani ong∙a. Iako kan∙dike aganode, “Angko jokataha” ba “Anga jokaha” ine ong∙a. Ia Ong∙anggimin Tense-ko chagrongahaosa Ong∙enggipa Tense aro Ong∙gni Tense-ko chong∙mot u∙igen.
Chapter 7
Bebera∙gipako Jokatkamaha Aro Gimapiljawaha Ine Ka∙dongani
Isolni bebera∙gipako jokataniara pangnajolna an∙tangni ong∙kamnasa jokataha. Baptist Manual No. 48-o bebera∙gipako gimagija jringjrotna kingking Jisu Kristoni rakiani gimin agana, “Jisu Kristoko ja∙riksranggipa ka∙donge, tom∙tom ong∙e, kenchaka gri dongna amgipa ong∙a.” Isolan bebera∙gipako rakkina ku∙rachakahani gimin Ua bebera∙gipako rakkigen ine Jisu Kristoni katta aro Gisik Rongtalgipani bilo ka∙dongna man∙a.
A. THEOLOGY-NI GITA ISOLNI JOKATANIARA JRINGJROTNAN ONG∙AHA INE TALATANI
i) Jokataniara Isoloni Ong∙a
Jona 2:9: “Jokatani Jihovanin Ong∙a.” Jokataniara mandeni skanioni ong∙baja indiba Isolni skanionisa ong∙baha. Isolan an∙tangni mangsonga gita bebera∙gipako jokataha, aro jokatgiminko rakianiba Uni jakon ong∙a.
ii) Jokataniara Jringjrotoni Mangsonggimin Ong∙a
Ephesusrangna 1:4: “maina an∙ching ka∙saao uni mikkango rongtala, aro matnanga gri ong∙china a∙gilsak ong∙chengna skangan Kristoo an∙chingko seaha.” Bebera∙giparangko Kristoo seani aro segiminrangko rongtale aro matnanga gri rakianiara jringjrotni salna skangan Isolni mangsonggimin ong∙a (2 Timothyna 1:9).
iii) Isol An∙tangni Mangsonggimin aro Ku∙rachake Ka∙enggipa Kamrangko Jegalpilna Amja
Ibrirangna 6:17-18: “Uni gimin Isol an∙tangni mangsongani dingtanggijaniko ku∙rachakaniko man∙rikgiparangna batesa me∙sokna ske mikchetako jamin dake donaha. Maikai Isolni tol∙na amgijagipa dingtanggija minggnichi an∙chingni mikkango donsoa ka∙dongako kimkim rim∙na an∙ching katnapgiparang ka∙dongbeako man∙gen.” Isol an∙tangni ku∙rachakaniko mamung dakeba pe∙galja (Titusna 1:2; 2 Timothyna 2:13), batesa Ua bebera∙giparangna Uni ku∙rachakani bebe ong∙aniko me∙sokna sikgipa ong∙a. Isol bebera∙giparangna jringjrotni janggiko on∙na ku∙rachaka gitan, uko on∙bebeaha aro ua on∙giminko ra∙piljawa (Johan 10:28). Jisu agana, “Salgi aro a∙a gimagen indiba angni kattarang jringjrotnaba gimajawa” (Mati 24:35).
iv) Jokataniara An∙chingni Kamchi Man∙gipa Ong∙jasa
Ephesusrangna 2:8-9: “Maina ka∙saao bebera∙achi na∙simangko jokataha; aro ua na∙simangoni ong∙ja, Isolni on∙asa (cf. Romrangna 6:23); pilakba gaora de∙jachina, ua kamoni ong∙ja.” An∙chingko jokataniara “an∙chingni dakgimin torom kamni gimin ong∙ja, indiba an∙tangni ka∙sachaka gita…an∙chingko jokata…” (Titusna 3:5-7). An∙chingni kamchi jokatako man∙jani gimin, an∙chingni kamo pangchake uko gimaatpilja.
v) Jokataniara Ka∙sachake Indinari On∙gipa Boksis Ong∙a
Romrangna 6:23: “…indiba Isolni ka∙sae on∙aniara an∙chingni Gitel Jisu Kristoo jringjrotni janggi ong∙a.” Isolni an∙chingna on∙gipa jringjrotni janggi-ara uni ka∙sabee indinari on∙gipa boksis-sa ong∙a. Indide, Isol an∙chingna an∙tangni on∙giminko mamung dakeba ra∙piljawa (Romrangna 11:29); maina Ua an∙tangni ku∙rachakao aro bebe ong∙ako jechakna man∙ja (2 Timothyna 2:13; Titusna 1:2).
vi) Jokataniara Kristochi Jrinjrotna Chu∙sokatgipa Kamsa
“Maina on∙ani mingsanchi ua rongtalatgiminrangko jringjrotna chu∙sokataha” (Ibrirangna 10:14; cf. p. 10, 12). Jisu Kristoni chisolo ka∙gipa kamara jringjrotoni (Ephesusrangna 1:4) mangsonggimin ong∙a. Ua chisolo an∙tangko on∙chakachi an∙chingko rongtalataha, aro jringjrotna rongtalate rakikamgen (1 Thessalonikarangna 3:13). Ian Isolni pe∙na amgijagipa u∙isoani ong∙a; an∙chingni pilak ka∙gimin, ka∙enggipa aro ka∙gni kamrangko Jisu Kristoan ra∙manaha.
B. BEBERA∙GIPAKO ISOLNI JOKATANIARA JRINGJROTNA ONG∙AHA INE
SASTROO KA∙DONGATA
Job 19:25-26: “Indiba angade, angko piokgipa tanga ine u∙ia, aro ja∙mano ua a∙dimuo chadengchakgen; aro angni ia bigil nisiatako man∙mano, angni be∙en donggijao. Anga Isolko nikgen.” Ian Jobni an∙tangko piokaha ine uni tangengmitingo u∙iani ong∙a, aro uni chakatpilgimin bimango Isolko salgioba nikgen ine ka∙donganiara uko Isolni piokaniara jringjrotnan ong∙aha ine kimkimata.
Aganprakgipa 3:14: “Isolni pilak daka jringjrotona ong∙gen ine anga u∙ia; uno mamungkoba dondapna man∙ja, aro unoniko mamungkoba komiatna man∙ja.” Isolni daka pilakan jringjrotnan ong∙ode, Uni jokatanina kam ka∙aniba jrongjrotnan ong∙a ine iachi u∙ina man∙a.
Johan 3:18: “Uo bebera∙gipako bichal ka∙ja; bebera∙gijagipako da∙oba bichal ka∙aha, maina ua Isolni saksa kamkam Depanteni bimungo bebera∙jaha.” Ian saoba da∙o bebera∙ode, ua da∙o bichal ka∙ako ma∙ja (gimaja) aro ja∙manoba uko bichal ka∙jawaha (gimajawa); maina ua mande siaoni janggiona bataha” (Johan 5:24; 1 Johan 3:14).
Johan 6:37: “Apani angna on∙a pilakan angona re∙bagen; aro angona re∙bagipako anga mamung dakeba a∙palchina galjawa.” Jisuni “mamung dakeba a∙palchina galjawa” ine aganani ortoara; je mandean Jisuona re∙baa, uko jokate mangmang donaijawa, indiba uko jringjrotnan rakkikamgen ine Jisuni ku∙rachakani ong∙a.
Johan 6:39-40: “Angko watatgipani namnika ian, uni angna on∙a pilakon, unoniko mamungkoba gimaatgija chon∙kaman salo anga darangkon chakatatgen (cf. Johan 11:25). Maina ang Pagipani namnika ian, Depanteko nie uo bebera∙gipa pilakan maikai jringjrotni janggiko man∙gen; aro uko anga chon∙kaman salo chakatatgen.” Iano Jisuni aganani ortoara, da∙o bebera∙gipade da∙on Jisuni jako ong∙aha; aro uko Jisu gimaatgija chon∙kaman salo chakatatgen (rimanggen). Kan∙dike aganode, bebera∙gipade Jisuni jako ong∙ahani gimin mamung dakeba gimapiljawaha.
Johan 6:47: “Anga na∙simangna beben agana, Bebera∙gipan jringjrotni janggiko man∙aha.” ‘Bebera∙ani’-ara mandeni tangengmitingon dakna man∙gipa ong∙a. An∙chingni tangengmitingon Jisu an∙chingko bebera∙china aganaha; aro an∙ching je somaio Uo bebera∙aha, ua somaionin Ua an∙chingna jringjrotni janggiko on∙aha.
Johan 10:27-29: “Angni mesrang angni ku∙rangko knara, aro anga uamangko u∙ia, aro uamang angko ja∙rika; aro anga uamangna jringjrotni jangiko on∙a; aro uamang jringjrotna kingking gimajawa, aro angni jakoniko uamangko pilakba ra∙sekjawa. Uamangko angna on∙gipa Apaan pilaknaba dal∙bata; aro pilakba Pagipani jakoniko ra∙sekna amja.” An∙ching Jisu Kristoni ka∙saachi jokataniko man∙aha iasan ong∙ja, indiba Uni bilakgipa jakchi rakkianikoba man∙a (1 Pitor 1:5). Depante Jisu aro Pagipa Isolni jakoniko an∙chingko sawa ra∙sekna amgen? Darangba amja, maina Pagipa Isolan pilakna bate dal∙bata. Minggipinara, an∙ching Jisu Kristo aro Pagipa Isolni jako ong∙ahaon, an∙tangtangba uni jakoni jaktuatna ba joktsretna mangba amjaha. Jisu Kristo agandapkua, “angni mesrang” (jokgiminrang) “jringjrotna kingking gimajawa.”
Johan 17:9-24: “Uamangni gimin anga bi∙a, a∙gilsakni gimin anga bi∙ja, indiba nang∙ni angna on∙arangni gimin; maina uamanga nang∙nin ong∙a” (p. 9). Jisuko bebera∙gipa pilakan Isolni ong∙a; indiba uamangko Jisuni jako on∙e donaha. Pilak chong∙mot ong∙e bebera∙giparang jokatako man∙aha aro uamangoni pilakoba gimaatgija Jisuan rakkiaha (pp. 11, 12). Ia Jisuni bi∙anio atchikugijagipa bebera∙giparangkoba janapaha (pp. 20, 21). Ia Jisuni bebera∙giparangna bi∙anio Uni bebera∙giparangna simsak-naljokataniko on∙aniara pangnajolna (p. 24) ong∙a ine me∙soka (Ibrirangna 7:25; 1 Johan 2:1). Jisuni bi∙anina Pagipa Isol knachaka; maina sea gnang, Isol Jisuni daka pilakkon namnika (Ibrirangna 7:25-27; 1 Johan 2:1).
Romrangna 8:35, 37-39: “Kristoni ka∙saaoniko an∙chingko sawa ekatgen? Duk, ba saknaa, ba a∙rika, ba karap, ba nagandea, ba gimagni, ba tonualma?” Ong∙ja, “indiba an∙chingna ka∙sagipachi ia pilakkon an∙ching badee ama.” “Maina sia, ba janggi tanga, ba sagrerang, ba raja ong∙giparang, ba ong∙enggiparang, ba ong∙gnigiparang, ba bilrang, ba chua, ba tu∙a, ba mamung gipin dakgimin an∙chingni Gitelni Jisu Kristoo donggipa Isolni ka∙saaoniko an∙chingko ekatna amja ine anga bebera∙a” (p. 37-39). Kan∙dike aganode, Kristo aro Isolni bebera∙gipana ka∙saaniara obostao pangchakgijagipa ong∙ani gimin, bebera∙gipana je obosta ong∙oba Kristo aro Isolni ka∙saaoniko mamungchiba ekatna amjaha. Ian Kristoni ka∙saachi bebera∙gipako kastitgimin gita ong∙aha; uko engpilna amjaha.
Romrangna 11:29: “Maina Isolni ka∙sae on∙aniranga aro okamara gisik pil∙ani ong∙ja.” “Gisik pil∙ani ong∙ja” kattani ortoara ka∙sae on∙giminko ra∙pilani ba okamgiminko galpilani ong∙ja ine miksonga. Isol jeko (jringjrotni janggi) on∙aha, uko on∙aba on∙kamaha (jokatkamaha), aro ukode ra∙piljawaha, ba Isol jeko okamaha uko galpiljawaha.
1 Korinthirangna 12:13, 27: “Maina an∙ching…pilakan Gisik saksano be∙en an∙sanna baptize ka∙ako man∙aha, aro Gisik saksanko an∙ching pilakkon ringataha.” Bebera∙gipa pilakan Gisik Rongtalgipao gital dakachi Kristoni be∙enni bakrang ong∙aha (p. 27). Kristoni be∙enni bako ong∙giminko mamungchiba dingtangatpilna man∙jaha, aro bebera∙gipa an∙tangba joksrete katnamangba man∙jaha.
Ephesusrangna 1:4-5: “Maina an∙ching ka∙saao uni mikkango rongtala, aro matnanga gri ong∙china a∙gilsak ong∙chengna skangan Kristoo ua an∙chingko seaha; aro uni ka∙saani rasongko mitelanina, an∙tang skani namnika gita, an∙tangona Jisu Kristochi deragatna ine an∙chingko donsoaha.” Bebera∙giparangko Isolni deragatna mangsonganiara a∙gilsakko ong∙atna skangan dongaha. Isolni nokdangona deragatako man∙giparangni Isolni dedrang ong∙aniara jringjrotnan ong∙kamaha.
Isolni deragatgimin maiba gualaniko dakode, Isol uko sason ka∙a. Sastroo agana, “Maina jena Gitel ka∙sara uko doke skia, aro ua uni ra∙chakgimin pilak depanteko doka” (Ibrirangna 12:6). “Indiba na∙simang doke skia gri ong∙ode, jeko pilakan bak man∙pagipa ong∙a, indide na∙simang deburing ong∙a, depante ong∙ja” (Ibrirangna 12:7-8). Ia doke skia ingipara Isol an∙tangni deragatgiminkosa doke skia; aro doke skiani mangsonganiara deragatako galpilna ong∙srangja, indiba namatnasa ong∙a. Iano Isolni deragatgiminrangde jringjrotnan Isolni dedrang ong∙kamaiaha ine tala.
Ephesusrangna 1:13b-14: “…ku∙rachakani Gisik Rongtalgipachi na∙simang mohor su∙ako man∙aha; ua (Gisik) uni bregiminko piokanina, uni rasongko mitelanina, an∙chingni man∙rikanina on∙kanga ong∙a.” Gisik Rongtalgipachi mohor su∙ani ortoara, da∙al intal ia mandeko piokman∙aha, aro ua jringjrotnan Isolni ong∙aha ine a∙kange ra∙ani ong∙a. Gisik Rongtalgipachi mohor su∙ako man∙aniara chon∙kamaona piokaniko (jokaniko) man∙gniko kimkimata.
Ephesusrangna 2:5-6: “an∙ching paprango sigimin ong∙oba, ua an∙chingko Kristo baksa tangchaataha - ka∙saachin na∙simang jokatako man∙aha, - aro Kristo Jisuo an∙chingko un baksa chakatataha, aro salgirango un baksa asongataha.” Joka man∙giminrang Kristo baksa chakatatako man∙enba, un (Isol aro Kristo) baksa salgio ong∙aha. Uamang Salgini songdonggiparang ong∙paha. Kristoni ku∙rachaka gita, Kristoni ong∙giminrangoni saksaba Uni songnokni a∙palchi galatako man∙jawaha (cf. Johan 6:37).
Philippirangna 4:3: “…maina Klement aro gipin gipin angmung dakpagiparang, jerangni bimungrangko janggini kitapo sea gnang…” Bebera∙giparangni bimungko Kristoni janggini kitapo seani ortoara uamangde Kristoni ong∙manaha inani ong∙a. Salgi gital aro a∙a gitaloba uamang napechongmotaigen (Parape∙a 21:27) ine ka∙dongna man∙a. Ia jokataniara janggini kitapo segiminko jedake kimitna man∙jaha ua gita apsan ong∙a (Parape∙a 3:5).
2 Timothyna 4:18: “Gitel angko pilak namgija kamoniko jokatgen, aro uni salgini songnokona angko jokatgen” Gitel Jisuan bebera∙gipako jokate rakkigipa ong∙a. Ua an∙tangni re∙baona (bebera∙giparangko rimangani) aro salgini songnokona (rimangani ja∙mano ong∙gnigipa) kingking pilak bebera∙giparangko rakigen (Philippirangna 1:6; 1 Pitor 1:5). Iano bebera∙gipako jokataniara da∙oni jringjrotnan chong∙mot ong∙gen ine ka∙dongatsoenga (Juda 24, 25).
Ibrirangna 10:14: “Maina on∙ani mingsanchi ua rongtalgiparangko jringjrotna chu∙sokataha.” Iakon “jringjrotni piokani” (9:12) ine agana. Kristoni changsa boli on∙achi jringjrotna jokaniko on∙aha. Bebera∙gipako da∙o uni an∙chichi jokatahaode, uko jokataniara jringjrotnan ong∙aha. Kristoan an∙chingni bebera∙ani chu∙sokgipa ong∙a (Ibrirangna 12:2); Ua jeko a∙bachengaha, uko matchotesa dona (Philippirangna 1:6). Ua bebera∙gipako jokataha, aro uko jringjrotnan jokatkamaha.
1 Pitor 1:4-5: “Bon∙kaman salo parape∙na tarisogimin jokana bebera∙achi Isolni bilo rakigimin na∙simangna salgio rakisogimin, sogija, marang gri, surigija man∙rikaniona, an∙chingko atchitaiataha” (cf. 1:23). ‘Salgio rakisogimin, sogija, marang gri, surigija man∙rikaniona’ an∙chingko atchitaiataha ong∙ode, indide an∙chingko atchitaiataniara dikdiksana ong∙ja, indiba salgionasa ong∙a. Iani gimin atchitaiatako man∙jokon salgiona sokaniko srangataha.
C. ISOLNI JOKATANIARA JRINGJROTNA ONG∙AHA INE DA∙O TANGENGMITINGON KA∙DONGA
Isolni an∙chingko jokataniara jringjrotna ong∙aha ine da∙o tangengmitingon maikai ka∙donga? Minggni talataniko ka∙mao me∙sokatenga.
i) Bebera∙gipana Gisik Rongtalgipani Saki on∙ani
Romrangna 8:15, 16: “…An∙ching Isolni dedrang ong∙a ine Gisik an∙tangan an∙chingni gisik baksa saki on∙a.” An∙ching (bebera∙giparang) Isolni dedrang ong∙ahani gimin (Johan 1:12; Galatiarangna 3:26); an∙chingna “Depanteni Gisikko” on∙aha (Galatiarangna 4:6). Ia Depanteni Gisik-ara Gisik Rongtalgipaan ong∙a.
Ia an∙chingna on∙gimin Gisik Rongtalgipachi an∙ching –
Ø “Isolni dedrang ong∙a” (Romrangna 8:16; cf. 1 Johan 3:2).
Ø “Isolni man∙rikgiparang, aro Kristo baksa man∙rikpagiparang” (Romrangna 8:17).
Ø “(Kristo) an∙chingo dongkama” (1 johan 3:24).
-ine an∙chingni tangengmitingon an∙chingni gisikna saki on∙a.
Baptist Manual No. 59-o agana, “An∙chinga jokatako man∙chongmotaha, Isolni ra∙chakgimin ong∙chongmota, Isolni dedrang ong∙chongmota ine an∙chingni ka∙tongrango ka∙dongatsrange, jajaatanirang, kenchakanirang, sinteanirang, u∙isokgijanirang aro tom∙tom ong∙gijanirangko an∙chingoniko Gisik Rongtalgipa chel∙ata.”
“Ua man∙gimin janggi gital…pangnan baigipa ong∙a. Be∙en sioba, uandakgipa janggiko man∙gipa mamungsaloba sijawa…ua janggiko man∙gipa sigija jringjrotna tanganggen”
An∙chingo donggipa Gisik Rongtalgipaan an∙ching Isolni ong∙chongmotaha ine da∙o aro mikkangchina ka∙dongata.
ii) Bebera∙gipani Da∙oni Mikkangchina Ka∙dongani
Bebera∙gipani da∙oni mikkangchina ka∙dongsoaniaba Gisik Rongtalgipani saki on∙anio aro Isolni kattarango pangchaka.
Gisiko ka∙dongbee nichaksoa. 2 Korinthirangna 5:1: “Maina chinga u∙ia, chingni ia a∙gilsakni tambu nok be∙gipuode, Isolni rika, jakchi dakgija, jringjrotna donggipa, salgio chingni nok gnang” (cf. Philippirangna 3:20). Watata Paul siani ja∙mano salgio Isolni rikgimin noko dongena man∙gen ine uni tangmitingon u∙ia (pp. 2, 8), aro una ka∙dongbee nichaksoa.
Gisiko pangnan kenmangija donga. 2 Korinthirangna 5:5-6: “Aro ianan chingko ong∙atgipa Isol ong∙a, ua chingna Gisikni on∙kangako on∙aha. Uni gimin chinga pangnan kenmangija donga, aro be∙eno noko dongmitingo Giteloni song chel∙ao donga ine u∙ia.” “Pangnan kenmangija”(cf. p. 8) ine agananiara, jokatanide jringjrotnan ong∙aha ine srange ka∙dongani ong∙a. Ia jokataniko Gisikchi on∙kangahani gimin Paul-mang je somaio sioba janggi gimana kenjaha; batesa ka∙dongaha.
Jisu Kristoni salona ka∙dongsranga. Philippirangna 1:6: “Ianon anga ka∙dongsranga, na∙simango nama katako a∙bachenggipa Jisu Kristoni salona kingking uko chu∙sokatgen” (cf. p. 11; 1 Korinthirangna 1:8). Ia “ka∙dongsranga”-niara Jisu Kristoni katta aro kamni bebe ong∙anio pangchaka. Bebera∙giparango jokataniko a∙bachengatgipa Jisu Kristo, mikkangchi Uni salona kingking uamangko jokataniko chu∙sokatgen ine da∙onin ka∙dongsrangna ama.
Da∙onin Kristo baksa dongrimna ska. Philipppirangna 1:21-23: “Maina angna tangara Kristo, aro siara man∙dapani ong∙a…; re∙ange Kristo baksa dongrimna angni ska gnang; maina ua namen nambata.” Watata Paul siani ja∙mano Kristo baksa dongrimetelgen ine uni tangengmitingon ka∙donge ua chu∙sokanina sengoe donga.
Jokataniara da∙oni jringjrotona ong∙a. 2 Timothyna 4:18: “Gitel angko pilak namgija kamoniko jokatgen, aro uni salgini songnokona angko jokatgen.” Gitelni jokataniara salgini songnoko jringjrotna dongaona kingking ong∙a ine Paul da∙onin ka∙dongaha.
Isolni bebe ong∙anio ka∙donga. Ibrirangna 10:22-23: “…an∙ching bebegipa ka∙tongchi bebera∙srangao sepangbana hai; an∙ching ka∙dongani ku∙rachakaniko il∙engtagija kimkim rim∙na hai; maina ku∙rachakgipa bebegipa ong∙a.” Bebera∙gipao an∙tangni bebera∙ani gimin chu∙gimik ka∙dongani aro il∙engatgija kimkimani donga. Ia ka∙donganiara Isolni bebegipa ku∙rachakanio pangchaka (2 Timothyna 2:13).
Da∙onin jringjrotni janggiko man∙aha ine ka∙donga. 1 Johan 5:13: “Iarangko anga na∙simangna, chong∙motan na∙simang Isolni Depanteni bimungko bebera∙giparangna seaha, maikai na∙simang jringnjrotni janggiko man∙aha ine u∙ina man∙gen.” Ia chittiko bebera∙giparangna (jemangan ua somaio tangenga) seaha; jedakode uamangni tangengmitingon jringjrotni janggiko man∙aha ine srange u∙ina man∙gen. Ia chittiara da∙oni bebera∙giparangnaba ong∙a. Isolni on∙gipa jringjrotni janggiko da∙o tangengmitingonin man∙aha ine u∙ina man∙a.
Kosako man∙bagimin gita, bebera∙gipa an∙tangni jokgimin ong∙aniko da∙o tangengmitingon srange u∙ina man∙aniara, Gisik Rongtalgipani ka∙dongatachi, Isol aro Kristoni kurachakani bebe onganio srange u∙ina man∙a.
Chapter 8
Bebera∙gipako Jokataniara Ming Gittam Bimango Ong∙a
Bebera∙gipako jokataniara ming gittam bimango ong∙a. Uaranga: Ong∙anggimin Jokatani, Ong∙enggipa Jokatani, aro Ong∙gnigipa Jokatani ong∙a. Uarangko ka∙mao me∙sokatenga.
i) ONG∙ANGGIMIN JOKATANI
Bebera∙gipako Jokataha (Jokatani ong∙manaha): Romrangna 6:3-8: “Ba an∙ching badita Kristo Jisuna baptize ka∙a man∙aha, an∙ching uni siana baptize ka∙a man∙aha ine na∙simang u∙ijama? Uni gimin uni siana baptize ka∙achi an∙ching un baksa gopako man∙aha; jedake Kristo Pagipani rasongchi sigiminrangoni chakatpilako man∙aha, uandake an∙chingba maikai janggini gital ong∙ao re∙ruragen. Maina an∙ching uni siako me∙sokan baksa nangrimahaode, an∙ching uni chakatpilani baksaba ong∙gen. An∙ching papni nokol ong∙jawaha, papni be∙enko gimaatna ine, an∙chingni mande gitcham un baksa chisolo datkapako man∙aha ine an∙ching u∙ia, maina sigipa paponi joke toromi inako man∙aha. Aro an∙ching Kristo baksa siahaode, an∙ching un baksa tanggen ine bebera∙a.”
Ø Bebera∙gipa Kristo baksa datkapako man∙aha (p. 3)
Ø Bebera∙gipa Kristo baksa gopako man∙aha (p. 4)
Ø Bebera∙gipa Kristo baksa chakatpilako man∙aha (pp. 4, 5)
Ø Bebera∙gipako Kristoo paponi jakgitelatako man∙aha (pp. 6, 7)
Kristoan an∙chingni Isolna pilak chotna nanggipa damko chotmanahani gimin, an∙ching jokatako man∙enba, Kristoo tanggipa (p. 4) aro toromni nokolrang ong∙baha (p. 18).
Jokataha ingipani da∙ona ong∙baani: Romrangna 5:1, 2, 9: “Uni gimin bebera∙achi toromi inako man∙enba, an∙chingni Gitel Jisu Kristochi an∙ching Isol baksa tom∙tomaniko man∙na hai (p.1); aro uachin an∙ching ia ka∙saona bebera∙achi napaniko man∙aha, jeo an∙ching chadenga (p. 2)…uni an∙chichi toromi inako man∙enba, an∙ching uachi ka∙onangaoni jokako man∙gen (p. 9).” Iano jean Kristoko bebera∙aha, uade jokna jotton ka∙enggipa ong∙jaha, indiba jokako man∙manaha ine u∙ie janggitangna nanggipasa ong∙aha. An∙chingni namgija dakanirangko Kristoni an∙chichi kimitenba, an∙chingko an∙tang baksa tangchaataha (Ephesusrangna 2:1, 5, 8, 9). Tangchaataha inon tangchina tangchaataha ine an∙ching u∙ia. Iachi an∙chingko jokataniara da∙ona ong∙baha ine an∙ching u∙ina man∙a.
ii) ONG∙ENGGIPA JOKATANI
Bebera∙gipako Jokate Rakkienga (Naljokatani): 1 Johan 2:1: “Ang dederacharang, iarangko anga na∙simangna sea, maikai na∙simang pap ka∙jagen. Aro saoba pap ka∙ode, Pagipani mikkango an∙chingna aganchakgipa gnang, Jisu Kristo toromigipa.” Jisu Kristo an∙chingko jokatani ja∙manoba, Ua an∙chingni Ukil gita chacha ong∙e, an∙chingko nirok-simsake pangnan rakienga.
Ø Kristoan an∙chingna aganchakgipa (p. 1)
Ø Kristoan an∙chingna bi∙chakenga (Romrangna 8:34b; cf. 8:26-27)
Ø Kristoan an∙chingni papna chotmanaha (Ibrirangna 10:10)
Ø Kristoan Isol aro mandeni mikkango toromigipa (1 Johan 1:9; 2:1)
Romrangna 8:31: “Indide iarangni gimin an∙ching maiko agangen? Isol an∙chingchi chakode, an∙chingna bobil dakgipa sawa?” Kristoan an∙chingna chakgipa ong∙e, an∙chingko rakkiengani gimin an∙ching jokatako man∙enga ine ka∙donganiko man∙a (2 Timothyna 1:12; 4:18).
Jokatenga ingipani da∙o ong∙engani: Kolosirangna 3:1-5, 8: “Uni gimin Kristo baksa na∙simang chakatatako man∙ahaode, jeo Kristo Isolni jakrachi asonge donga, ua kosaknirangko am∙bo…Maina na∙simang siaha, aro Kristo baksa Isolo na∙simangni janggiko donnuaha…”
An∙ching Kristo baksa chakatatako man∙anian Kristo baksa janggi tangnasa ong∙a (Romrangna 6:11). Janggi tangmitingo an∙chingo bilgrianirang dongoba, Gitel Jisu an∙chingna ka∙saamanchaa, aro Ua ka∙sae an∙chingko rakia (Ibrirangna 12:1-11). An∙ching bebe ong∙jaoba (2 Timothyna 2:13), Ua an∙chingko jringjrotni dongramona rimanggen (2 Timothyna 4:18) ine ka∙donga.
iii) ONG∙GNIGIPA JOKATANI
Bebera∙gipako Jokatgen (Chu∙soksranggipa Jokatani): “Beben anga na∙simangna agana …bebera∙gipan jringjrotni janggiko man∙aha, aro bichal ka∙aona re∙baja, indiba siaoni kanggiona bataha” (Johan 5:24). Bebera∙gipakode papni gimin jegale bichal ka∙nasigipaoniko batatmanahani gimin uko jegale bichal ka∙ani dongtajawaha. Ua Kristoni bichal ka∙ramo, jeon, bebera∙giparang salsao mikkangpagen (Romrangna 14:10-12; 2 Korinthirangna 5:10), chadengpagen aro Gitelna gamchata kamrangko ka∙anggimin dongode dormahako man∙gen.
Ø Kristoan an∙chingna aganchakgipa (1 Johan 2:1)
Ø Kristoan ka∙sagipa bichal ka∙gipa (Johan 5:27)
Ø Bichalni ra∙e-ara dosi chanani ong∙ja (Romrangna 8:1; Johan 3:18)
Ø Bichalni sastiara jokataniko ra∙galpilani ong∙ja (1 Korinthirangna 3:15)
Iachi Kristoni an∙chingko jokataniara mikkangchina gimiknan ong∙manaha (Romrangna 8:30) in sranga. Ia ong∙mangiminko mamungchiba dingtangatjawaha (pp. 31-34; cf. pp. 35-39).
Jokatgen Ingipani Ong∙baengani: 1 Johan 3:1-3: “Nibo, mairongpile ka∙saako Pagipa an∙chingna on∙aha maikai Isolni dedrang ine an∙chingko minggen; aro an∙ching ong∙a. Iani giminan a∙gilsak an∙chingko u∙ija, maina ua uko u∙ijaha. Ka∙sarang, da∙on an∙ching Isolni dedrang ong∙aha, aro an∙ching mai ong∙gen, uko parape∙atkuja. Uko parape∙atode, an∙ching ugitan ong∙gen ine an∙ching u∙ia; maina ua jedake donga, uandaken an∙ching uko nikgen. Aro ia ka∙dongako uno dongipa sakantian, uni rongtala gita chacha, an∙tangko rongtalata.” An∙chingni Isolni dedrang ong∙aniara da∙o ong∙aha, aro mikkangchiba ong∙aiaha ine an∙chingo ka∙dongani donga. Gitel Jisuan bebera∙gipako rakigipa ong∙enba (2 Timothyna 1:12; 4:18), Ua an∙tangni re∙baona kingking uko jokate rakigen (Philippirangna 1:6; 1 Pitor 1:5). Ian an∙chingna ong∙gniko chong∙mot ong∙gen ine ka∙dongatsoa (Titus 1:2).
Ia minggittam dake jokataniko u∙iachi bera∙gipani gisik ka∙tongna jokatanide jringjrotnan ong∙kamaha ine sranganiko on∙e kimkim ka∙donganiko on∙a.
Chapter 9
Bebera∙gipako Isolni An∙tangna A∙kangani
Bebera∙gipako Isolni chu∙gimik ong∙aha ine sakina minggni a∙kanganiko Sastroo me∙soka. Ia minggni sakirangara bebera∙gipako Gisik Rongtalgipachi mohor su∙ani aro Kristoni janggini kitapo seani ong∙a.
A. ISOLNI GISIK RONGTALGIPACHI A∙KANGANI ARO GISIK RONGTALGIPAKO BEBERA∙GIPANA ON∙KAMANI
Gisik Rongtalgipara sawa? Uan “Saksanan Sakgittam ong∙gipa Isolni gittamgipa Sak ong∙a. Isol Pagipara, Isol pilakkon ong∙atenggipa; Isol Degipara, Isol an∙tangni ong∙atgiminko jokatenggipa; Isol Gisik Rongtalgipara, Isol rongtalatna an∙tangni ong∙atgiminko dongkamatenga” (2 Korinthirangna 13:14). Gisik Rongtalgipara Isol aro Kristoni Gisikan ong∙a (Watatarang 2:18; Romrangna 8:9-11, 14; 1 Korinthirangna 2:16; cf. Johan 14:16, 17).
i) Bebera∙gipana Gisik Rongtalgipako on∙na ku∙rachaka
Jisu Kristoan an∙tango bebera∙giprangna Gisik Rongtalgipako on∙na ku∙rachakaha. “Aro anga Pagipao bi∙gen, unon na∙simang baksa jringjrot dongchina Ua ka∙dimeatgipa sakgipinko on∙gen, Ua bebeni Gisik; … na∙simang Uko u∙ia maina Ua na∙simang baksa dongkama aro na∙simango donggen” (Johan 14:16-17; cf. p. 26; Watatarang 1:5, 8).
Jisu Kristokoba Isol Gisik Rongtalgipa aro bilchi nongaha (Watatarang 10:38; Johan 6:27); aro uandake Jisu (Isaia 61:1-3) bebera∙giparangna ua Gisik Rongtalgipako Pagipaoniko on∙skana (Johan 14:26; 15:26; 16:7) ku∙rachakaha.
ii) Bebera∙gipa sakantina Gisik Rongtalgipako on∙enga
Watatarangni somaio Jisu Kristoni sninggiparang aro bebera∙giparangko Gisik Rongtalgipachi rudapchengaha (Watatarang 2:4, 33). Uni ja∙mano Jihudi bebera∙giparangna on∙rikrikangaha (Watatarang 2:38-39; 4:31; 8:17), aro gipin jatrangnaba on∙aha (Watatarang 10:44-45). Watata Paul agana, “je Gisikko ua an∙chingko Jokatgipa Jisu Kristochi an∙chingni kosako bang∙bee rudapaha” (Titusna 3:6; 5-7). Bebera∙gipa sakantinan Isol an∙tangni Gisikko on∙aha (Ephesusrangna 1:13-14), da∙ona kingking on∙enga (Ibrirangna 9:14-15), aro mikkangchiba on∙angkugen.
iii) Gisik Rongtalgipako on∙ani ortoara bebera∙gipako uachi mohor su∙e Isolni an∙tangna a∙kangani ong∙a
Isol an∙tangni Gisik Rongtalgipa aro bilchi Jisu Kristoko nongaha (Watatarang 10:38). Apsandake Uo bebera∙gipa sakantiko Gisik Rongtalgipachi mohor su∙a (Ephesusrangna 1:13-14; 4:30; 2 Korinthirangna 1:22). Ia Gisik Rongtalgipachi mohor su∙ani ortoana bebera∙gipako Isolni an∙tangna a∙kangani ong∙a. Chong∙motan, jokatani saloni (mikkangchinaba) ua bebera∙gipa Isolnisa ong∙aha inani orto ong∙a. Satan uko mamung dakna man∙jawaha Iachi Isolni bebera∙gipako jokataniara jokatchongmotaha ine mikkangchina kimkimaniko on∙a (2 Korinthirangna 1:22).
Baptist Manual No. 53-o agana, “Gisik Rongtalgipa gisik pil∙gipako atchitaiate uko siaoni janggiona batangata.” “Bebera∙gipani ka∙tongo Gisik Rongtalgipa Isol baksa bebera∙gipani nangrimani aro papko watani gimin aro bebera∙gipako Pagipa ra∙chakchongmotahani gimin u∙iate ka∙dongatsrange pilak kenchakanirangko chelata.”
Bebra∙giparangko ia a∙gilsako tangengmitingon mohor su∙na nangchongmotgipa ong∙a ine me∙soka (Parape∙a 7:3). Gisik ra∙bo, bebera∙gijagipade Gisik Rongtalgipako man∙ja (Parape∙a 9:4; Johan 14:17); maina bebera∙gipanasa ua Gisikko on∙na ku∙rachakaha (Galatiarangna 3:14b).
iv) Bebera∙gipana Gisik Rongtalgipako on∙kamaha
“Anga Pagipao bi∙gen, unon na∙simang baksa jringjrot dongchina Ua ka∙dimeatgipa sakgipinko on∙gen, Uan bebeni Gisik; … na∙simang Uko u∙ia maina Ua na∙simang baksa dongkama aro na∙simango donggen” (Johan 14:16-17). Jisu Kristo an∙tangni ku∙rachaka gita Uni Gisik Rongtalgipako bebera∙gipa sakantina on∙aha, aro ia on∙aniara jringjrotnan ong∙kamaha. Gisik Rongtalgipako on∙kamaniara bebera∙gipako jringjrotnan Isolni an∙tang baksa ong∙kamate rakikamaniko me∙soka.
Isolni jokataniara jringjrotnan ong∙aniko Gisik Rongtalgipako on∙kamachi srangatbata (Ibrirangna 9:14-15), aro bebera∙gipa an∙tango Gisik Rongtalgipa dongkama ine u∙ia (Johan 14:17).
B. JOKGIMIN MANDEKO KRISTONI JANGGINI KITAPO SEE ISOLNI A∙KANGANI
i) Bebera∙gipani bimungko Kristoni janggini kitapo sea
Philippirangna 4:3: “maina Klement aro gipin gipin angmung dakpagiparang, jerangni bimungrangko janggini kitapo sea gnang.” Bebera∙giparangko Kristoni (Mes Bi∙sani) janggini kitapo segate dona. Isolan Kristoo bebera∙giparangko Uni jako rakkina on∙aha (Kolosirangna 1:13; Johan 10:27-29; 17:9, 12, 24).
ii) Bebera∙gipani bimungko basakoni Kristoni janggini kitapo sea?
Kristoni janggini kitapo bebera∙giparangni bimungko segatani somaiara, Jisu Kristoko bebera∙e jokataniko man∙ani somaionin ong∙aha (Luk 10:20; Philippirangna 4:3). Da∙onin Kristoni janggini kitapo seako man∙aniara an∙chingni Salgini songnoko napaniko ong∙chongmotaha ine ka∙dongata (Parape∙a 21:27b).
iii) Kristoni janggini kitapo segiminara gimapilama gimapil∙ja?
Kristoni janggini kitapo segiminko kimitpilja (Parape∙a 3:5) inaniara Kristoan bebera∙gipako jringjrotna an∙tangni ong∙nasa seahani gimin uko kimitpilja, aro ua mandeni jokatanikoba galpilja.
iv) Kristoni janggini kitapo sea man∙giminrangsan salgi gital aro a∙a gitalo napgen
Kristoni janggini kitapo sea man∙giminrangsan salgi gital aro a∙a gitalo napgen (Parape∙a 21:27b). Uamang Kristo aro Isol baksa jringjrotna uano donggen (Parape∙a 21-22).
v) Kristoni janggini kitapo sea man∙gijagiparangna mai ong∙skagen?
Kristoni janggini kitapo sea man∙gijagiparang Kristoni bobil (Anti-Christ)-ko olakkigen (Parape∙a 13:8, 16; 17:8). Chon∙kamao uamang wa∙alni wario jringjrotna kingking sal wal sastiko man∙gen (Parape∙a 20:10b; 14, 15; 21:8b)
Kosako me∙sokgimin Sastrorang bebera∙giparangko Isolni Gisik Rongtalgipachi mohor su∙e aro Kristoni janggini kitapo segate donaniara uamangko jokatani jringjrotnan ong∙aiaha ine ka∙dongsranganiko on∙a.
Chapter 10
Jokatako Man∙gimin Mandena Isol Maiko Dakenga?
Isol an∙tangni jokatgimin mandeko pangnan nirok simsake aro naljokate rakia ine Sastroo sakiko on∙a.
1. Bebera∙gipana Jisuan Isolni jakrao donge bi∙chakenga
“uan Isolni jakrao donga, aro ua an∙chingna mol∙molchaka” (Romrangna 8:34b). Jisu Kristo bebera∙gipa sakantina Uni ia a∙gilsako dongengmitingoba bi∙chakaha (Johan 17:6-19; 20-26), aro da∙o Isolni jakrao dongeba bi∙chakame dongenga (Ibrirangna 7:25; 9:24). Uan bebera∙gipani Ukil gita chacha ong∙e (1 Johan 1:8-2:1), bebera∙gipako Isolni mikango rakienga (2 Timothyna 1:12; 4:18), aro Ua an∙tangni re∙baona kingking an∙chingko jokate rakigen (Philippirangna 1:6; Titusna 1:2).
2. Bebera∙gipana Gisik Rongtalgipa bi∙chakenga
“Aro uandaken Gisikba an∙chingni bil griko dakchaka; maina nanga gita maiko bi∙na nanga, uko an∙ching u∙ija; indiba Gisik an∙tangan aganna amgija skimachi an∙chingna mol∙molchaka; aro ka∙tongrangko sandigipa Gisikni chanchia mai, uko u∙ia, maina ua Isolni namnika gita rongtalgiparangna mol∙molchaka” (Romrangna 8:26-27). Gisik Rongtalgipa bebera∙gipa sakantio dongkame pangnan bi∙chakenga. An∙chingni Gitel Jisu Kristoni kamko ka∙anio aro uni ge∙etanirangko dakanio Gisik Rongtalgipani dilanichisa chu∙sokrorona man∙enga.
BAK III
ISOLNI JOKATANIO KA∙DONGE BEBERA∙GIPANI JANGGI TANGANI
Isolni jokataniara da∙o aro jringjrotnan ong∙aha ine ka∙dongsrangachi bebera∙gipako jajrengani gri ong∙ata. Janggina ka∙dongani gnang uni gisik ka∙tongo katchae aro tom∙tome pangnan dongkamna ama. Ia pilak ka∙dongani Isolni katta aro kamo pangchaka. Ia katchaani ka∙tongchisa Gitel Jisu Kristona ka∙sae aro ka∙sroke Uni kamrangko ka∙na an∙tangko on∙kangna ama.
Bebera∙gipani janggi tanganio Kristoni Gisik uo dongkama, aro pilak chanchina aro kam ka∙na nangarangko Ua Gisikan una u∙iate uko pangnan rakia aro re∙dila.
Chapter 11
Bebera∙gipao Jisu Kristo Aro Gisik Rongtalgipa Dongkame Bilakata
Bebera∙gipani janggi tanganio saksan ong∙ja; un baksa Gitel Jisu Kristo aro Gisik Rongtalgipaan pangnan dongkama, aro uni dal∙roroanina bilakaniko on∙a.
1. Bebera∙gipao Jisu Kristo pangnan dongkama
Jisu Kristo bebera∙giparangna aganaha, “sal chon∙jaskal pangnan anga na∙simang baksa donga” (Mati 28:20b). Watata Paul agana, “angade tanggipa on∙jaha, indiba Kristoan ango tangenga” (Galatiarangna 2:20). Kristo an∙tangni Gisikchi bebera∙gipao dongkama (Romrangna 8:9); jedake Gisik Rongtalgipani bebera∙gipao dongkama, uandake Kristoba bebera∙gipao pangnan dongkama.
2. Bebera∙gipao Gisik Rongtalgipani bil donga
Bebera∙gipako uni bebera∙chengani somaioni Isol an∙tangni ong∙na Gisik Rongtalgipachi mohor su∙aha (Ephesusrangna 1:13-14). Gisik Rongtalgipa bebera∙gipao pangnan dongkama (1 Korinthirangna 2:16b; 3:16; 6:19), aro uni gisikko ganggope uni gisikni nikanirangko niksengata aro Kristona kam ka∙na bilakata (Johan 14:16; 26; 15:26).
i) Bebera∙gipao Gisik Rongtalgipani gunrang donga
Gisik Rongtalgipa bebera∙gipao dongkame, bebera∙gipani janggi tanganio Gisik an∙tangan kam ka∙a. Uni gunrang, jedake, “…ka∙sara, katchaa, tom∙toma, chakchika, rinok rinok daka, nama, bebera∙a, sontol daka, an∙tangtangko bamata” (Galatiarangna 5:22-23). Iarang bebera∙gipao donga, aro iachi uni jokataniko man∙aniko srangate Kristona nitogipa cholon-o janggi tangna dakchaka (2 Korinthirangna 3:17, 18; 2 Timothyna 1:14).
ii) Gisik Rongtalgipani ka∙sae on∙anirangko bebera∙gipa man∙a
Bebera∙gipa sakpraknan gisikni ka∙sae on∙anirangko on∙a (Romrangna 12:4-8; 1 Korinthirangna 12:4-11; Ephesusrangna 4:9-13; 1 Pitor 4:10, 11). Ia gisikni ka∙sae on∙aniara kam ba dangdike on∙anini rokom ong∙a. Iako Kristoni be∙enko namdapatna aro pilakni namgnina on∙a (I Korinthirangna 14:5). Sakantinan dingtangdingtang dake ka∙sae on∙anirangko on∙a (Romrangna 12:4-8; I Korinthirangna 7:7), indiba sakprakan badiaba bako nambate on∙aniko man∙a (I Korinthirangna 12:11, 31). Ia gisikni ka∙sae on∙anirangko jakkale Kristona dangdike on∙anio aro jokatani Nama Kattako gipatanio nambate ka∙na ama (I Korinthirangna 14:12; 2 Timothyna 1:6). Ia Gisikni ka∙sae on∙gimin gunrangchiba Isolni Gisikni bebera∙gipao dongkamaniko saki on∙a.
iii) Gisik Rongtalgipani bebera∙gipao kam ka∙ani
Gisik Rongtalgipa bebera∙gipani “ka∙tongko rongtalata… cholonko namroroata…Isolni kamko ka∙na tariata aro bilakata.” Gisik Rongtalgipani bebera∙gipao kam ka∙aniara bebera∙gipani janggi tanga gimikan Gisik Rongtalgipani bebera∙gipao dongkamaniko me∙soka, aro Uan ka∙donganiko on∙e bebera∙gipako dakchaka ineba sakiko on∙a (Johan 14:16; 26; 15:26; Romrangna 8:26-27).
Chanchie poraidapgni: Gisik Rongtalgipa bebera∙gipako dilenga (Johan 16:13), skienga (Johan 14:26), bi∙chake dakchakenga (Romrang 8:26), ka∙donganiko on∙enga (Romrangna 15:13; Galatiarangna 5:5), pap, torom aro bichalko u∙iatenga (Johan 16:8-11), mondoliko rongtalatenga (Romrangna 15:16; Ezekiel 37:28), mondoliko ka∙dimeatenga (Watatarang 9:31; 2 Korinthirangna 1:3), mondoliko namatenga (Watatarang 9:31), aro gipinrang: Johan 16:14; 15:26; Watatarang 13:2; 16:6,7; Romrangna 8:27; 15:30; 1 Korinthirangna 2:10-11; 12:11; cf. Ibrirangna 10:15; 1 Johan 5:9; Watatarang 13:2,4; 20:28; Baptist Manual No. 57-62.
Gitel Jisu Kristo aro Gisik Rongtalgipani bilchi bebera∙gipani gisik aro be∙en-ni cholon bewalrang rongtalatrikrikako man∙e (Ephesusrangna 1:4; Baptist Manual No. 53- 55, 60; 133-134), Kristo gita chacha ong∙rikrikabana ama (Romrangna 8:29; 2 Korinthirangna 3:17, 18; 1 Johan 3:2; Baptist Manual No.56). Gitel Jisu Kristoni kattarang aro kamrangko ka∙anio bilakatako man∙rorogen (Baptist Manual No. 57).
Chapter 12
Bebera∙gipako Kristona Janggi Tangna Bilakatgipa Gunrang
Bebera∙gipao Gisik Rongtalgipa dongkame, Uni gunrangchi bebera∙gipani gisik ka∙tongko bilakata. Iachi Gitel Jisu Kristona janggi tangna bilakatanikoba man∙a. Ia gunrangan jokatani biterang ong∙a; chong∙motan jokatako man∙gipa mandeo donggipa gunrang ong∙a.
1. KATCHAANI (Jokatanina katchaani)
“Na∙simangni bebera∙ani bon∙kama, chong∙motan janggirangko jokataniko man∙e, aganna amgijani aro rasong chagimin katchaao na∙simang ka∙sroka” (1 Pitor 1:9). Jokataniko man∙aniara mandeni gisik ka∙tongna chong∙mot katchaaniko on∙a. Minggipin, ia katchaaniara bebera∙gipao donggipa Gisik Rongtalgipani gun ong∙a (Johan 16:22; Romrangna 14:17; Galatiarangna 5:22; 1 Thessalonikarangna 1:6). Iani giminsa bebera∙gipani gisik ka∙tong katchasimna (Philippirangna 4:4) man∙a.
2. KA∙SASKAANI (Kristoni ka∙saanina ka∙saskani)
Romrangna 5:5-o agana, “maina an∙chingna on∙gimin Gisik Rongtalgipachi Isolni ka∙saako an∙chingni ka∙tongrango rudapaha.” Gisik Rongtalgipachi ia Isolni ka∙saaniko bebera∙gipa sakantina bebera∙chengani somaionin on∙aha. Minggipin dake aganode, bebera∙giparangara Isolni ka∙saachi ka∙ako man∙giparang ong∙aha. Watata Paul agana, “Kristoni ka∙saaoniko an∙chingko sawa ekatgen?” (Romrangna 8:35, 38-39; cf. 6:14-15). Isol aro Kristoni bebera∙giparangna ka∙saaoniko mamungchiba ekatna amjaha. Ia gunan pilak gunrangna kosakbatgipa ong∙a (1 Korinthirangna 13).
Ia Kristoni mairongpilgipa ka∙saani bilan bebera∙gipako Isolna, Gitel Jisuna aro gipinrangna ka∙saana draata (Mark 12:29-31; Mati 22:34-40; Johan 13:34; 14:21-24; 15:9-13, 19; 17:26; 1 Johan 3:13-24; 4:7-21; 5:1-3; Galatiarangna 6:10; Romrangna 12:14, 20; 1 Pitor 3:9).
2 Korinthirangna 5:14-o agana, “Maina Kristoni ka∙sara angko draata.” Ian mongsonggipa Kristona kamko ka∙na sikatgipa bil ong∙a.
3. MITELPILANI (Kristoni kamna mitelpil∙ani)
“Isolna mitela ong∙china, uni aganna man∙pilgija on∙anini gimin” (2 Korinthirangna 9:15). Isolni Depante Jisu Kristoko on∙anina (Johan 3:16; Romrangna 6:23; 8:32; Ephesusrangna 2:8) aro Gitel Jisuni jokatanina mitelpilgijan dongna man∙ja. Jokatako man∙gipao Giteltangko mitelpilna sikgipa gisik donga.
4. MANINA SKANI (Kristona ka∙sae maniskani)
Manina skani gisikni gimin Kristo an∙tangan dakmesokaha (Mati 3:15; Johan 16:10; Philippirangna 2:5-8; Ibrirangna 5:8). Manina skani gisikara Kristoni Gisikan ong∙a; Ua Gisikoara bebera∙gipana Gisik Rongtalgipachi on∙aha (Galatiarangna 5:22). Bebera∙gipako manina skatgipara Kristoni ka∙saani bil ong∙a (2 Korinthirangna 5:14), jean pilak kamko ka∙na amatgipa ong∙a (1 Johan 5:3). Ia ka∙saachi gapgipa manina skani bilchisa Jisu Kristoni ge∙etanirangko chu∙sokatna ama (Johan 13:34-35; 14:15, 21; 1 Johan 3:22-24).
Chapter 13
Bebera∙gipani Bilakroroani
(Bebera∙gipani Gisik Rongtalgipani Bilo Janggi Tangani)
Baptist Manual 133-o agana, “Jokatako chu∙sokataniara jokatako man∙gipani cholonko dingtang ong∙atani ong∙a. Biltangchi ong∙ja; indiba Giteloni, chong∙motan Gisik Rongtalgipaoni gita, bilko man∙e cholonko…Jisu Kristoni cholonni apsan bimang dake, an∙chingni cholonni bimang dingtang ong∙atako man∙a.” Gisik Rongtalgipaan bebera∙gipani gisik aro cholon bewalrangko namroroata, aro nama kamrangko ka∙na draata (Chapter 9 aro 10-oba man∙baha). Bebera∙gipara Kristoni skanio janggi tanggipa ong∙baskaaha. Iakoba agana, “Jokatako man∙aniara papni sastina on∙anioni jokatani, aro simano salgichi re∙anggniko man∙atani mangmang ong∙ja; namen batani gnang. Ua bataniara ia a∙gilsako tanga dipet Jisu Kristona aro mandeskarangna ka∙saao aro rongtalanio dangdike on∙anina an∙tangko on∙ani ong∙a” (cf. Mati 20:28; Johan 12:26).
1. Gisikni chanchianirangko rongtalatako man∙a
Bebera∙gipani gisik ka∙tong gimikan gisik Rongtalgipachi rudapako man∙e gisikni gital dakachi bimang dingtang ong∙baa (Romrangna 12:1-2). Ua an∙tangko Isolna on∙kangsrangon, Isol Gisik Rongtalgipachi uni gisik aro cholon bewalrangko nitobegipa cholon ong∙ata (1 Johan 1:5-7. Bebera∙gipa an∙tangba gisik ka∙tongonin namrorona skani gnang jotton ka∙gipa ong∙baa.
2. Isolko olakina skani bilko man∙a
Bebera∙gipa Gitel Jisu Kristona ka∙sagipa ong∙a; aro uo donggipa Gisik Rongtalgipani bilchi uni gisik ka∙tongko Isolna kenanio Uko mandera∙e, Una rasongko on∙na, de∙mitelna, aro olakina draatako man∙a (Johan 4:23-24; Gitrang-ko poraibo). “Aro antini skang salo, chinga pita pe∙na tom∙oa” (Watatarang 20:7) ine agana. Bebera∙giparang Gitelni chakatpilani salo, jean da∙o Robibar sal ong∙a, damsan tom∙rime olakianiko dakronga (Watatarang 2:42-46; 4:32-35).
3. Isolni Kattako poraina draatako man∙a
Gitrang 1:2-o agana, “Indiba Jihovani niamo uni ka∙srokani ong∙a, aro uni niamko sal wal ua chanchibewala” (cf. Joshua 1:8). Bebera∙gipa Gitel Jisuna ka∙saani gimin Giteltangni skaniko u∙ina ske am∙sandia; aro Isolni kattarangko porairongna draatako man∙a (Watatarang 17:11; 2 Timothyna 3:15). Ua Isolni kattao pangchake janggi tanggipa ong∙baa (Gitrang 119:105, 11).
4. Isolni kattako manina draatako man∙a
“Angni ge∙etanirangko man∙e uarangko manigipa, uan angna ka∙sara; aro angna ka∙sagipa, uan Apani ka∙sara mande ong∙gen, aro angaba una ka∙sagen, aro una an∙tangko parapegen” (Johan 14:21). Bebera∙gipa Jisu Kristoni ka∙saaniko u∙ie, Una ka∙saskagipa ong∙ani gimin, uni ka∙saaniko chu∙sokatna Uni kattako manina ske jotton ka∙ronga (1 Johan 2:3-6; Ezra 7:10). Bebera∙gipanade Kristoni ge∙etaniranga Una ka∙saaniko chu∙sokatna gamchatbegipa chol ong∙skaha.
Ø Mongsonggipa manichina ge∙etanirang:
i) Napolani aro Gitelni Meatamko manina draatako man∙a:
Napolaniara bebera∙gipani papo sigimin ong∙aoni Kristoo janggiona batangaha ine me∙sokani chin ong∙a, aro janggini gital a∙bachenganiko me∙soka. Ian Jisu Kristoni bebera∙giparangko ge∙etani ong∙a (Mati 28:19; Watatarang 2:38). Gitelni Meatamara Jisu Kristoni papirangna sichakaniko gisik ra∙atani ong∙a; aroba bebera∙giparang maikai Kristoo gisikni janggiko man∙ani aro uko alduani gimin Jisu Kristoo pangnan pangchakna nanganiko Gitelni Meatamko pil∙nipil manion me∙soka (Watarang 2:42; 20:7). Gitel Jisu Kristoan Gitelni Meatamko manichina ge∙etaha (Luk 22:19-20; 1 Korinthirangna 11:23-27).
ii) Gitel Jisuni ge∙eta gitalo ka∙sagrika draatako man∙a:
Isolna ka∙saani (Mark 12:30; Mati 22:37, 38) aro songsulna ka∙saani gimin Gitel Jisu bebera∙giparangna skiaha (Mark 12:31; Mati 22:39). Isolni bebera∙gipana Gisik Rongtalgipachi ka∙saaniara bebera∙gipako Isolna ka∙saskana draata (1 Johan 4:19); aro Isol aro bebera∙gipani ka∙sagrikaniara songsulrangna ka∙saaniona sokanga. Ian Gisik Rongtalgipani bebera∙gipaoni ong∙katgipa gun ong∙a (Galatiarangna 5:22). Uni gimin Jisu skiaha, “Ge∙eta gitalko anga na∙simangna on∙a, Na∙simang ka∙sagrikbo; jeadake anga na∙simangna ka∙saaha, na∙simangba ka∙sagrikbo” (Johan 13:34, 35). Jisu Kristoko bebera∙giparango bebera∙rimskarang baksa ka∙sagrikani gisik donga (1 Johan 3:14; cf. pp. 18, 19; 4:16, 20-21; 1 Johan 3:16, 17). Iana bateba bobilrangna ka∙saana amaniba donga (Mati 5:43, 44; Romrangna 12:20).
iii) Gitel Jisuni dal∙gipa ge∙etaniko dakna draatako man∙a:
Bebera∙gipa sakantian sakgipin gimaaenggiparangna Gitel Jisu Kristoni jokataniko agan-me∙soke on∙skana sikgipa ong∙a (Watatarang 4:20; 8:4; Romrangna 1:15-16). Bebera∙giparang tangenga dipet ia nama katako aganprakna dai nanggiparang ong∙aha (2 Korinthirangna 5:14).
Gitel Jisu an∙tango bebera∙giparangko Nama Katako a∙gilsako giproroatchina ge∙etaha (Mati 28:16-20; Mark 16:15; Johan 20:21; Watatarng 1:8); aro ta∙raken chu∙sokatna nanga ine agana (Johan 4:35-36; Mati 24:14; Jona 4:11; Parape∙a 5:9; 7:9: jokgiminrang pilak jatonin donggen; iani gimin pilak jat-onan nama katta sokatna nangenga). Ia dal∙gipa ge∙etaniko chu∙sokatani cholrangara: bi∙chakachi, on∙achi aro re∙ange aganachi ong∙a. An∙ching Baptist mondolini ku∙rachakanioba “a∙gilsako Nama Kattako gipatna an∙ching gamtangtangko katchae on∙pagen” ine ku∙rachaka (Baptist Manual No. 154, jak 191).
5. Isolo bi∙rongna draatako man∙a
Isolni skanio janggitangna aro Uni dilaniko man∙na bebera∙gipa pangnan Isolo bi∙ronga (1 Thessalonikarangna 5:17), aro Isolna an∙tangko on∙kangronga. Minganti kamo ba chanchina nanganio Isolni skani ong∙gija dakna sikja; uni gimin ua Isolni skanikosa am∙chengronga. Bebera∙gipani bi∙anio katchaani donga (Johan 16:24). Ua bi∙aniko dingtangdingtang biap aro somaio dakna man∙a: bi∙na nanganirangko Isolna u∙iate (Johan 14:13; Philippirangna 4:6), Gitel bi∙na skia (Mati 6:9-13; Luk 11:1-4), pilak somaio (Ephesusrangna 6:18; 1 Thessalonikarangna 5:17), ka∙tong rongtale (Gitrang 66:18; Jakob 4:3), Isolni namnikao (1 Johan 5:14), sikdikdikgipa somaio (Mati 14:23; Mark 1:35), aro gipinrang.
6. Isolna on∙a draatako man∙a
Bebera∙gipao Isolni patianirangko u∙ie Isolna ka∙sae on∙pilskana skani donga. Isolan bebera∙giparangko on∙anirangko pandalona ra∙bachina didia. Bebera∙gipa Isolni jeko dakchina agana uko dakna sikgipa ong∙e Isolni kamrangko chu∙sokatna on∙pilskaniko dakronga (Luk 21:1-4; 1 Korinthirangna 16:2; 2 Korinthirangna 9:7; Malaki 3:7-15; Watatarang 20:35; Toe Skianirang 11:24, 25).
> On∙ani rokomrangara:
i) Bak chikingni baksako on∙na draatako man∙a (Levirangni 27:30; Malaki 3:8-10; Mati 23:23).
ii) Nangani kri on∙a (2 Korinthirangna 9:7).
iii) Kangalrangna on∙a (Levirangni 25:35).
iv) Torom nokko rikna on∙a (Re∙ongkata 35:4-35; 2 Serikani 2).
v) Nama katako aganprakani kamna on∙a (Luk 8:3b; 2 Korinthirangna 11:9; Philippirangna 4:14-20; Romrangna 10:15).
7. Sakkina on∙na draatako man∙a
Jokataniko man∙gipa mande an∙tangni man∙giminko sakgipinrangna aganskagijan dongna man∙ja (Watatarang 4:20; 8:4). Uko aganna sikatgipara uo donggipa Kristoni Gisik (2 Korinthirangna 5:14); jean ka∙saani, mitelpilna skani aro manina skani ong∙a. Ia sakki on∙ani kamara bebera∙gipa sakantinin ong∙a. ‘Sagrerangchi ong∙gija manderangchisan ia sakiko on∙paa’ ine agana. Iako dakchina sakantiko Jisu Kristo ge∙etaha (Mati 28:16-20; Mark 16:15; Johan 20:21) aro Gisik Rongtalgipani bilko on∙aha (Watatarang 1:8).
8. Dangdike on∙na draatako man∙a
Bebera∙giparang Gitel Jisu Kristona dangdike on∙na jokatako man∙giparang ong∙a (Ephesusrangna 2:10); indaken Kristona dangdike on∙na gro nanggiparang ong∙aha. Kristoni ka∙saachi draatako man∙e Gitel Jisu Kristona dangdike on∙na skani gisik bebera∙gipao donga (2 Korinthirangna 5:14-15; Mati 20:28). Gisik Rongtalgipachi Kristoni una on∙gipa ka∙sae on∙anirangko u∙ie uni kri Kristona dangdike on∙na man∙a (1 Korinthirangna 12:1-31), aro mandeni dakna amani kri ua Gisikni ka∙sae on∙anirangkoba on∙aha (Romrangna 12:4-8; I Korinthirangna 7:7). Ia Gisikni ka∙sae on∙anirangko jakkalachi Kristoni be∙en-ko mangrakatna ama (I Korinthirangna 14:5). Ia Gisikni on∙aniranga:
katchinikani, pamong ong∙ani, skigipa ong∙ani, gisik seng∙ani, u∙iani gisik, didiani, on∙ani, dakchakani, ka∙sachakani, nama katako aganprakani, re∙roroe nama katako aganprakani, sokachakani, bebera∙ani, dilgipa ong∙ani, niroktimani, dukko chakani, an∙sengatani, bi∙ani, ku∙sikko ba Sastroko pe∙ani, watatani kamko ka∙ani, dangdike on∙ani, doka dam∙ani ba git ring∙ani, etc.
Ia janapgimin on∙anirangko saksa bebera∙gipana gimikko on∙gopja, indiba badiaba on∙anio bilakbata (I Korinthirangna 4:12; 2 Timothyna 1:6), uko u∙ie jakkalna man∙a.
9. Sakgipinrangna ka∙sae bakrimna draatako man∙a
Bebera∙gipade bebera∙rimskarang baksa dongrongna namnika. Kristona janggi tanganio pilak kamon ku∙mong nangrime dakna sikgipa ong∙a (Watatarang 2:42-46; 4:32-35).
Kosako janapbagimin gita, bebera∙gipa Gisik Rongtalgipani gunrang aro ka∙sae on∙anirangko man∙e, uarangko jakkalna jotton ka∙rorogipa ong∙a. Uni janggi tanganio ua Gisik Rongtalgipani dilachi bilakroroa (1 Timothyna 4:14), aro ua Kristo gita ong∙rikrikanga (Romrangna 8:29; 1 Johan 3:2).
Ø Ua toromi ong∙aniko ranta ka∙a (1 Johan 2:29; 3:; Romrangna 6:13).
Ø Ua ka∙saaniko ranta ka∙a (1 Johan 3:1-24; 4:7).
Ø Ua papko ranta ka∙ja (I Johan 1:6; 3:6-9; 5:18).
Ø Ua gisik pil∙ronga (1 Johan 1:8; 2:1).
Bebera∙gipani Kristo baksa janggi tanganio ia kosako janapgiminrangna bateba Sastroo jeko ge∙eta uarangko ja∙rikna jotton ka∙rorogipa ong∙a. Uni janggi tanganichi uni Kristoni chong∙mot ong∙aniko saki on∙a.
Chapter 14
Bebera∙gipani Bebera∙ani Aro Kamni Nangrimani
Bebera∙gipako jokaton nama kamrangko ka∙chinasa jokataha (Ephesusrangna 2:10); aro nama kamrangko ka∙na amani bilko Gisik Rongtalgipachi on∙aha. Bebera∙gipaoni kamrang an∙tangarin ong∙kataiade ong∙ja, indiba kam ka∙na amani bil dongani gimin kamrangko ka∙tela.
A. Jokataniko man∙aha ine bebera∙gipaoni kamrang ong∙telaia gita ong∙a, indiba an∙tangari ong∙katbaia ong∙taija. Maini gimin an∙tangari ong∙katbaiade ong∙ja?
i) Ka∙sae on∙gimin gunrangko jakkalachisa namgipa kamrang ong∙kata: Bebera∙gipa an∙tangna ka∙sae on∙gimin gunrangko jakkalna uo donggipa Gisik Rongtalgipani bilchi ama. Ua bilchi on∙gimin gunrangko jakkalon, bebera∙gipaoni kamrang ong∙kata. Bebera∙gipaoni kamrang an∙tangari ong∙kataiode, Gitel Jisuba ua Gisik Rongtalgipachi on∙gimin gunrangko jakkalchina didie donangjawachim.
ii) Kamrangna boksis on∙gniko agansoani gitade kamrangko ka∙gipasa boksisko man∙gen indiba ka∙gijagipade man∙jawa. Iano gunrangko jakkale kamko ka∙na nangani donga:
Maini gimin indake ong∙a? Bebera∙gipaoni kamrang an∙tangarin ong∙akataia ong∙ode kamni kri boksisko sualna agansoani; aro mitamnni boksisko man∙gijaniba dongjawachim (1 Korinthirangna 3:11-15; 2 Korinthirangna 5:10).
Uni gimin bebera∙gipaoni kamrang an∙tangari ong∙katbaia ong∙ja; indiba Gisikni gunrang aro ka∙sae on∙anirangko jakkale kam ka∙na nanga. Unosa bebera∙gipaoni kamrang ong∙telaia gita ong∙gen; kam ka∙nade Gisik Rongtalgipaan dakchaktaia.
B. Bebera∙gipaoni kamrang ong∙telaia gita donga
i) Bebera∙gipao kam dongna nanga, maina uachisa uni chong∙mot bebera∙aniko me∙soka:
“Uandake bebera∙a kam griode, an∙tango sia ong∙a …aro anga angni bebera∙ako kamchi me∙sokgen …Bebera∙a uni kammung ka∙paaha, aro kamchi bebera∙a chu∙sokaha ine na∙a nikenga” (Jakob 2:17-26). Bebera∙gipaode kam dongtela; maina bebera∙gipade Kristoni Gisikko (Gisik Rongtalgipa) man∙a (Romrangna 8:9-11; 1 Korinthirangna 6:19, 20; 12:13) aro uo Uni biterang nakata (Galatiarangna 5:22, 23). Kristoni Gisik bebera∙gipao donge, bebera∙gipako tanggipa ong∙ate, uo kamrangko nakatata (Romrangna 8:4). Bebera∙gipani kam ka∙ani haida bilaka ba bilgria, changa ba changja, jringna ong∙a ba ong∙ja, niksenga ba niksenggija ong∙oba; indiba ua kamko ka∙tela (A∙chikni agan-bewalo, ‘changai-changjaeba kamkode ka∙a’ ine agana).
ii) Bebera∙gipako kam ka∙chinasa jokataha:
“Maina an∙chinga unin dakgimin, nama kamrangna Kristo Jisuo dakgimin, an∙ching uarango re∙rurachina Isol jerangko tarisoaha” (Ephesusrangna 2:10; Jakob 2:17-26-koba nibo). Bebera∙gipako jokaton nama kamrangko ka∙chinasa jokataha aro kam ka∙na amani bilko Gisik Rongtalgipachi on∙ahani gimin, bebera∙gipa kam ka∙na ska aro ama (Philippirangna 2:12-13; Titus 2:12, 14; 3:5-8; Jakob 1:26-27; 2:12-13; 2 Pitor 1:5-8; I Johan 3:16-18).
iii) Bebera∙gipa namgipa a∙ao ga∙akgipa gita ong∙a: Bebera∙gipa a∙a namgipao ga∙akgipa bolni bitchil gita ong∙a; ua bimik nae ja∙dil su∙e bimang ong∙bana man∙a (Luk 8:11-18; cf. 1 Pitor 1:23). Bebera∙gipa uni bebera∙chengani saloni nama kamrangko ka∙bae dal∙rorobaa (1 Pitor 2:2). Bebera∙gijagipasa kamko ka∙na man∙ja, maina ua a∙a namgijao ga∙akgipa bolni bitchil gita ong∙a.
iv) Bebera·gipao Isolna ka·saaniba donga (cf. Mati 22:37; I Johan 4:7); chong∙mot ka∙sagipa an∙tangni ka∙saaniko kamchi me∙soka (I Korinthirangna 13:1-2).
v) Bebera∙gipao manina skani gisik donga; uni manianichi kamrangko uo me∙soka (Watatarang 5:32).
Kosako janapgimin gita, bebera∙gipao Gisik Rongtalgipa dongkame gisikni gunrangko nakatata aro uko Kristona gamchata kamrangko ka∙na amani bilko on∙a.
Chapter 15
Bebera∙gipani Bilgrigipa Kam Aro Isolni Ka∙sachakani
Ia a∙gilsako janggi tangmitingo bebera∙gipani gisikni chanchiani aro kam-cholonrang uni bebera∙ani somaionin chu∙soksranggipade ong∙ja (1 Johan 1:8-10). Bebera∙gipa sakantion, bilgrigipa cholon-bewalrang (temperament) donga. Isolni katta aro kamo Gisik Rongtalgipani dilanichi bebera∙gipani janggi tangroroachisa uni gisikni chanchiani aro kam-cholonrang namrikrikatako man∙a. Ia Chapter-o bebera∙gipani bigrianina Isolni ka∙sachakani gimin talatgen.
i) Bebera∙gipaba basakobade papo ga∙akaia indiba ua gisik pil∙e Kristona janggi tanganiko dontongja
Bebera∙gipaoba gisik aro be∙en-ni bilgrianirang dongkuaia. Indaken ua basakobade papo ga∙akaia (1 Johan 1:8, 10; 2:1), indiba ua gisik pil∙e, Kristoni ka∙sachakanio janggi tanga (1 Johan 1:9; 2:1).
Niam Gitcham Sastroo, Abrahamoba bilgrianirang donga (A∙bachenga 20-21), aro Daud raja-oba bilgrianirang donga (2 Samuel 11, 12), indiba uamangba gisik pil∙e Isolni ka∙sachakanio janggi tangangtokaha. Niam Gital Sastroo, Jisuni sninggipa Pitor-oba bilgrianirang donga (Mati 26:34-35; Luk 22:31-32), indiba ua gisik pil∙e Jisu Kristona on∙kange kamko ka∙anga (Johan 21; Watatarang 1ff.).
Kosako janapbagimin gita, bebera∙gipaoba bilgrianirangde dongaia; indiba ua gisik pil∙e Kristoni ka∙sachakanio janggi tanganiko dontongja.
ii) Bebera∙gipani papo ga∙akon, ua sasono donako man∙a
Bebera∙gipara Isolni de changimin ong∙aha. Isol an∙tangni de changiminna ka∙saa, indiba detangni papo ga∙akon, Isol uko doke skia ba sason ka∙a. Ibrirangna 12:6-o agana, “Maina jena Gitel ka∙sara uko doke skia, aro ua uni ra∙chakgimin pilak depanteko doka.” Isol detangko doke skitela. “Na∙simang doke skiana chakchika; depanterangna gita Isol na∙simangna daka; maina badia depanteko pagipa doke skija? Indiba na∙simang doke skia gri ong∙ode, jeko pilakan bak man∙pagipa ong∙a, depante ong∙ja” (Ibrirangna 12:7-8). Isol deburungkode doke skija, indiba Ua depantekosa doke skia ine iano tala.
Doke skianiko man∙miting somaiode dukko man∙gen, indiba ja∙mano una tom∙tomani donga (Ibrirangna 12:11).
iii) Bebera∙gipade gisik pil∙e namroroa
Bebera∙gipade papko ranta ka∙ja ba papo dongkamja; chong∙motan maibakae basakoba papo ga∙akoba (1 Johan 1:8, 10; 2:1) ua paponi an∙pila ba gisik pil∙a (1 Johan 1:7-9; 2:1), aro Kristoni ka∙sachakanio Gisik Rongtalgipani dilaniko man∙e uni gisik aro kamrang nitogipa ong∙baa. 2 Timothyna 2:19-o agana, “An∙tangnirangko Gitel u∙ia, aro Gitelni bimungko minggipa sakanti toromi ong∙gijanioni chel∙china.”
iv) Bebera∙gipade bebe ong∙jringjaoba, bebera∙anio dongkama aro jokatanikoba man∙kama
“An∙ching bebegijagipa ong∙oba, ua bebegipa ong∙e donga, maina ua an∙tangko jechakna amja” (2 Timothyna 2:13). Bebera∙gipa pangnande bebe ong∙jaoba, uni bebera∙aode pangnan dongkama; apsandake jokatako man∙aniba dongkama.
An∙ching bebera∙giparangni bilgriako u∙ie, Gitel Jisuan an∙chingna mol∙molchakgipa (Romrangna 8:31; Ibrirangna 2:17, 18; 4:14-16; 7:24-26) aro Pagipa Isolni mikkango an∙chingna aganchakgipa ong∙a (1 Johan 2:1). Indake an∙ching Pagipa Isol, Gitel Jisu Kristo aro Gisik Rongtalgipani ka∙sachakanio janggi tanggiparang ong∙a.
Chapter 16
Bebera∙gipani Kam-ni Man∙gni
Bebera∙gipani ia a∙gilsako janggi tangmitingo Gitel Jisu Kristona kamrangko ka∙anina dingtangdingtang man∙gnirang (boksis) donga ine Sastroo ka∙dongatsoa.
i) Kristoni bichal ka∙ram biapo bebera∙giparangna man∙gniko on∙gen
2 Korinthirangna 5:10: “Maina an∙ching pilakan Kristoni bichal ka∙ramni mikkango parape∙atako man∙na nanga; sakanti maikai, uni daka gita, be∙enchi dakanirangko man∙gen, ua nama ong∙bo, ba namja ong∙bo.”
Ia bichalko Kristoni bichal ka∙ram ine minga. Ia bichal ka∙ramo chadengnasigiparang pilakan Jisu Kristoo bebera∙e joka man∙giminrangsan ong∙a. Ian bebera∙gipani jringjrotna man∙gniko on∙na bichal ka∙gnigipa ong∙a (1 Korinthirangna 3:10-15). Bebera∙gipa sakantian ia bichal ka∙aniko man∙gen.
ii) Bebera∙giparangni kamni kri dingtangdingtang man∙gniko on∙gen
1 Korinthirangna 3:11-15: “Maina dongiminna agre gipin pangchake donaniko pilakba donna man∙ja; uan Jisu Kristo ong∙a. Aro ua pangchake donani kosako saoba sona, rupa, gamchata ro∙ongrang, bol, jeng, megapchi rikode, sakantini kam parak ong∙gen; maina ua sal uko u∙iatgen, maina wa∙alo uko parape∙a; aro sakantini kam maironga, uko wa∙al an∙tangan nigen. Uni kosako rikgimin sanibani kam dongkamode, ua dormahako man∙gen. Sanibani kam kamtokode, uni gimaani ong∙gen; indiba an∙tangan jokako man∙gen; indiba wa∙alchiko gita ong∙gen.”
Baptist Manual No. 147-o agana, “Un salo uamangni Kristona kam ka∙aniko niani sal ong∙gen, chong∙motan kamko simsake dakahama? Simsakgija dakahama? Kam baigipa aro namgipa ong∙ama? Ba baigijagipa ong∙ama?” “Ia a∙gilsako dongengon Kristona an∙ching kam ka∙giminni gun aro baiani aro namani maikai ong∙a” uako nigen.
➭ Bebera∙gipani kamko wa∙al kamgijagiparang
Saniba kam sona, ba rupa, ba gamchata ro∙ong gita ong∙gen. Ia rokomni kamrangara: Gisik Rongtalgipani gunrang aro ka∙sae on∙giminrangko bimchipe aro simsake jakkalachi Kristona nama kamrangko ka∙anirang ong∙a.
➭ Bimchipe ka∙giparangna on∙gni mukutrang donga
- cheani/gimagijagipa mukkut (1 Korinthirangna 9:24, 25; 2 Timothyna 2:5; 1 Pitor 1:4),
- katchaani mukkut (1 Thessalonikarangna 2:19),
- ka∙dongani mukkut (1 Thessalonikarangna 2:19),
- rasong chaani mukut (1 Pitor 5:4; 1 Thessalonikarangna 2:19),
- janggini mukkut (Jakob 1:12; Parape∙a 2:10),
- toromni mukkut (2 Timothyna 4:8).
➭ Bebera∙gipani kamko wa∙al kamgiparang
Saniba kam bol, ba jeng, ba megap gita ong∙gen. Ia rokomni kamrang bebera∙gipani simsakgijani, aratani, gong∙gijani, gisik on∙gijani, bimchipgijanirang, etc. ong∙a.
Bebera∙giparangoni saobarangde simsakgija aro arate Kristona kamko ka∙achi uamangni man∙gniko (boksisko) gimaatgen. Uamang jokatanikode gimaatjawa (p. 15), indiba wa∙alchi kame bon∙gipa gita uamango jringjrotna man∙gni-na mamung gamchata dongjawa (uamang Kristooniko mamungkoba on∙pilskaniko man∙jawa) aro kratchabeani ong∙gen.
iii) Bebera∙giparang Kristona janggi tanganio bimchipna nanga
1 Korinthirangna 9:27: “Indiba anga an∙tangni be∙enko doka, aro nokol gita bamata; maikai anga sakgipinrangna aganprakmano an∙tangan mamung dakeba nama ina man∙gijagipa ong∙jawa.”
Philippirangna 3:12-14: “…nisanchi mikkange Kristo Jisuo Isolni kosakchi okamani boksisna anga daarienga.”
Watata Paul Kristona dangdike on∙anio aro Nama Kattako aganprakanio man∙gni bang∙en donga ine ka∙dongan baksa bimchipe kamko ka∙aha.
2 Pitor 1:10, 11: “Uni gimin, jongadarang, na∙simangko okama aro seako mangrakatna bate gisik nangbo. Maina iarangko dakode pangnan ja∙gidotjawa; maina uandake an∙chingni Gitel aro Jokatgipa Jisu Kristoni jringjrotna songnokona napaniko na∙simangna bang∙be∙e on∙ani ong∙gen.” Ia a∙gilsako janggi tangmitingo bimchipe, simsake, aro gisik nange Gitel Jisu Kristona gamchate janggi tanggiparang ong∙achi Salgio banga man∙gni donga.
Chapter 17
Bebera∙gipani Chon∙kamani Salrangna Ka∙dongani
Bebera∙gipani be∙en bimang sion, uni janggi mai ong∙gen? Sastroo bebera∙gipani janggiara da∙onin Gitel Jisu Kristo aro Isol baksa ong∙manaha, aro siani ja∙manoba Gitel Jisu Kristo aro Isol baksaan ong∙egen ine rongtale sea. Bebera∙gipana mikkangchi mai mai ka∙dongsoanirangko Sastroo parape∙aha ia chapter-o nianggen.
i) Bebera∙gipani be∙en bimang sioba, uni janggi Kristo baksa tangangkugen
Jisu agane inaha, “Anga tanga, aro na∙simangba tanggen” (Johan 14:19). “Angan chakatpila aro janggi; ango bebera∙gipa sioba tanggen; aro pilak janggi tange ango bebera∙gipa jringjrotnaba sijawa” (Johan 11:25-26). Bebera∙gipani be∙en bimang sioba, ua Kristo baksa jringjrotnan tanggipa ong∙a.
Watata Paul agana, “Maina chinga u∙ia, chingni ia a∙gilsakni tambu nok be∙gipuode, Isolni rika, jakchi dakgija, jringjrotna donggipa, salgio chingni nok gnang” (2 Korinthirangna 5:1). Bebera∙gipa siani ja∙mano Jisu Kristoni daksogipa biapo jringjrotna dongna rimangako man∙gen.
Minggipinara, bebera∙gipani Kristo baksa ong∙giminoniko mamungchiba ekgrikatna man∙jaha. “…Maina sia, ba janggi tanga…mamung gipin dakgimin an∙chingni Gitelni Jisu Kristoo donggipa Isolni ka∙saaoniko an∙chingko ekatna amja ine anga bebera∙a” (Romrangna 8:38). Bebera∙gipade “…siara man∙dapani ong∙a” (Philippirangna 1:21).
Baptist Manual No. 139-o agana, “Kristoo bebera∙gipa sina kenna kraja, maina una mamung kenanirang gri. Janggi tanganion ong∙a gita chacha sion Jisu Kristo un baksa donga” (cf. Romrangna 14:8). Bebera∙gipa da∙o aro mikkangchina mamungnan kenani dongsrangjaha, maina uni be∙en bimang sioba uni janggi jringjrotnan Kristo baksa ong∙manaha.
ii) Bebera∙e siangsogiparangni janggirang bano dongea?
Bebera∙giparang da∙o siangode, uamangni janggi Jisu Kristo baksa dongea ine ka∙donganiko on∙a (Luk 23:43; 2 Korinthirangna 5:1, 8; Philippirangna 1:23; Ibrirangna 12:23; Parape∙a 2:7; 14:13).
iii) Bebera∙giparang Jisuni daksogimin biapona rimangako man∙gen
Gitel Jisu Kristo an∙tango bebera∙giparangko an∙tangni daksogimin biapona rimangna re∙bapilgen ine aganangaha. “Na∙simangni ka∙tongko jajrengatjachina. Isolo bebera∙bo, angoba bebera∙bo. Apani noko dongani biap bang∙a; …anga na∙simangna biapko daksona re∙nasia. Aro anga re∙ange na∙simangna biapko daksoode, indide re∙bapile na∙simangko an∙tangona rimanggen; maikai anga jeo donga, na∙simangba uanon dongna man∙gen” (Johan 14:1-3). Iakon bebera∙giparangko chakatpilatani aro rimdoani ine agana. Ia rimdoaniara bebera∙giparangko Jisu Kristoni an∙tangna ia a∙gilsakoniko dingtang dakatsrangani ong∙a.
(Bebera∙giparangko rimdoani ja∙mano ia a∙gilsako Dal∙begipa A∙rikbeani salrang ong∙gen (cf. Mati 24:15-26; Mark 13:14-23; Luk 21:5-24), aro ua matchoto Jisu Kristoni Gnigipa re∙baani ong∙gen (Mati 24:27-31; Mark 13:24-27; Luk 21:25-28; 1 Thess. 5:1-3; 2 Pitor 3:10-13). Ua salrango agansogiminrang gita pilakan ong∙bagen, indiba bebera∙giparangna mamung kenani dongja ine an∙ching bebera∙a).
iv) Chakatpilatako aro rimangako man∙giparang Jisu Kristo baksa dongrimgen.
Parape∙a 20:6: “Skanggipa chakapilanio bak man∙pagiparang kusi ong∙a, aro rongtala ong∙a. Iamangni kosako gnigipa siani bil man∙ja; indiba uamang Isolni aro Kristoni kamalrang ong∙gen, aro bilsi hajalsana un baksa raja ong∙gen.” Ian chakatpilanio bak man∙giparanga mondolini chasongo (1 Thessalonikarangna 4:13-18), Niam Gitchamo (Daniel 12:2) aro A∙rikbeani salrango (Parape∙a 20:4) bebera∙giparang gimikkon man∙gopa. Ua salrango bebera∙giparang pilakan Jisu Kristo baksa dongrimani ong∙gen ine ka∙donga.
vii) Bebera∙giparangni ia a∙gilsako Kristona janggi tangmitingo kam ka∙arangni kri boksisko on∙gen.
1 Korinthirangna 3:8b: “sakanti an∙tangni gama gita an∙tangni dormahako man∙gen” (pp. 9-15; 2 Korinthirangna 5:10). A∙gilsako gamchata kamko Kristona ka∙anggijagiparang mamungkoba Kristooniko on∙pilskaniko man∙jawa aro kratchabeani ong∙gen (1 Korinthirangna 3:15), indiba gamchata kamko ka∙anggiparangna dingtangdingtang boksisrangko on∙gen (1 Korinthirangna 3:12-14; cf. Chapter 16-ko nibo).
ix) Bebera∙giparang Isol aro Kristo baksa jringjrotna donggen.
“Aro anga singhasononi gam∙be∙e indina ku∙rangko knaaha, Nibo, manderang baksa Isolni dongchakani, aro ua uamang baksa donggen, aro uamang uni manderang ong∙gen, aro Isol an∙tangan uamang baksa ong∙gen, aro uamangni Isol ong∙gen” (Parape∙a 21:3). “An∙ching pangnan Gitel baksa ong∙gen” (1 Thessalonikarangna 4:17) ine Watata Paul agana. Bebera∙giparang Jisu Kristo aro Isol baksa pangnajolna ong∙gen (Parape∙a 21:22, 23b; 22:1, 3) ine ka∙donga.
Ø Bebera∙giparang Isol baksa badia biapo donggen?
“Aro anga salgi gitalko aro a∙a gitalko nikaha; maina skanggipa salgi aro skanggipa a∙a re∙angaha; aro sagal dongjajok” (Parape∙a 21:1). Ia salgi aro a∙a gital-o bebera∙giparang Isol baksa jringjrotna donggen (Parape∙a 21:3; 22:5). Ia salgi aro a∙a gitalara maidakgipa biap ong∙gen? Ian Pagipa Isol aro Jisu Kristoni daksogipa biap, namen nitobegipa ong∙a (Parape∙a 21:2, 10; 21:10-22:5).
Ø Salgiona sawarangko rimnapgen ine agana?
Ia salgio rimnapako man∙gnigiparanga Mes Bi∙sani janggini kitapo sea man∙giparang (Parape∙a 21:27b; 13:8), aro janggini kitapo segiminrang (Isolni segiminrang) ong∙gen (cf. 17:8; 20:12, 15; Daniel 12:1; Luk 10:20; Philippirangna 4:3). Bebera∙gipa Mes Bi∙sani janggini kitapo seani gimin Chapter 9-ni B-o talatako nibo.
Ø Salgio jringjrotna dongon mai obosta ong∙gen?
“Da∙o an∙chinga janerachi aganmitapao nika; indiba unon mikkangchakgrike nikgen” (1 Korinthirangna 13:12). Ua somaio bebera∙giparang Isolko mikkangchakgrike nikgen (Parape∙a 22:3). Ua somaio Isol “uamangni mikrononi pilak mikchiko usitgen; aro siani ong∙jawaha aro kalimani, aro chrikani, aro saknaani ong∙jawaha” (Parape∙a 21:4). Uano pilak namgijanirang ong∙jawaha (marang, mitchiani, tolani: Parape∙a 21:27), “pilak sao ong∙jawaha” (22:3), aro “wal ong∙jawaha” (22:5), “maina Gitel Isol uamango teng∙sugen” (Parape∙a 22:5; 21:23-25). Isolni rasongni teng∙suao pilak jokgiminrang jringjrotna donggen ine parape∙soaha.
x) Jisu Kristoni re∙bapilani sal aro somai basako ong∙gen?
Gitel Jisu Kristoni re∙bapilani sal aro somai tiktakko Apa Isolna agre darangba u∙ija (Mark 13:32); indiba ong∙ronggija obostarang ong∙baani sal somairang ong∙on, Uni re∙baani sal sepangaha ine u∙ichina agansoaha (Mati 24:1-26; Mark 13:5-13; Luk 21:5-24; cf. 2 Thessalonikarangna 2:1-12; 2 Pitor 3:3-7). Jisu Kristo manderangni chanchisogijani somaio (Mati 24:42-44; Luk 12:40; 1 Thessalonikarangna 5:1-3; 2 Pitor 3:10; Parape∙a 3:3; 16:15), bakbak re∙baenga (Parape∙a 22:20; 3:11) ineba mikrataniko on∙a.
xi) Jisu Kristoni re∙bagnina bebera∙giparang maikai dongsona nanggen?
Bebera∙giparang ong∙bagnina ka∙donge, katchae, tom∙tome Kristoni kamko bimchipbe∙e ka∙ange, mikrake Jisu Kristoni re∙bapilanina pangnan name tarisogiparang ong∙na nanga (Mati 24:32-51; 25:1-13; pp. 14-30; 1 Thessalonikarangna 5:5-8, 11; Luk 12:35-40; pp. 41-48; cf. 2 Pitor 3:14-18; 1 Johan 2:28). An∙ching pilakan Kristona kam ka∙soode, Uni re∙baan salo jakari ong∙jawa.
BON∙ATANI
Mandeni janggiko jokatna Isolan kamko ka∙aha. Uni jokatani kamko an∙ching mandeni gisikni chanchianio bilgrie ra∙na nangja. Isol an∙tangan jokatgipa ong∙e an∙chingko jokata. An∙chingni kamde Uni Depante Jisuko gisik ka∙tong gimikchi an∙chingni Jokatgipa aro Gitel ine ka∙donge bebera∙anisan ong∙a; aro an∙chingni Depante Jisuko Jokatgipa aro Gitel dakani giminan an∙chingko jokataha. Isolni jokataniara mandeni namenga dipetna ine ong∙jaha; changsao jokatahaon uan pangnajolnan ong∙kamaiaha. Ian Isolni ka∙sachakbee an∙chingni janggirangko an∙tangna chimonganisa ong∙a. Ia a∙gilsako an∙chingni janggitanganio bilgrianirang dongkuoba, an∙chingni Gitel Jisuan an∙chingko rakkienga, aro Ua changsao an∙chingko an∙tang baksa jringjrotna dongna rimanggen.
Gisik ra∙atpiltaiani:
Na∙a Depante Jisu-ko an∙tangni Jokatgipa aro Gitel ine bebera∙ahama? Bebera∙kujaode ia Sastro nang∙ko aganenga:
“Jihovako man∙na ammitingo, na∙simang uko am∙bo; uni sepango dongition na∙simang uo bi∙bo” (Isaia 55:6).
“Ra∙chakani salo anga nang∙ko knaaha, aro jokatani salo nang∙ko dakchakaha; nibo, da∙o ra∙chakani sal; nibo, da∙o jokatani sal” (2 Korinthirangna 6:2).
Jisu Kristoko ra∙chakani sal-ara je somaio Jisu Kristoan jokatgipa aro Gitel ong∙a ine u∙ia, ua sal ba somaion ra∙chakna nambatgipa sal ba somai ong∙a.
Da∙alo iako poraiachi nang∙ni gisik ka∙tongko Gisik Rongtalgipa dilaha ong∙ode, na∙a an∙tangna da∙alan Jisu Kristoko Jokatgipa aro Gitel ine ra∙chakna man∙a. Nang∙ni iako an∙tangna tik ka∙e ra∙anichi Isolni patiani ong∙gen.
Jisu Kristoko ra∙chakani somaio bi∙ani:
Ka∙sara Apa Isol, anga an∙tangko papi ong∙a ine u∙ia. Angni paprangni a∙sel anga jringjrotna sinasienga. Anga an∙tangko jokatna amja. Anga bebera∙a, Na∙a Nang∙ni Depante Jisuko angni paprangna chisolo sichakna watataha. Ua sichakaha, gopako man∙aha aro chakatpilaha. Anga da∙o angni paprangoni an∙pila, aro gisik pil∙a. Ka∙sara Jisu, angni ka∙tongona re∙babo, angko kema ka∙bo, aro angni paprangko rongtalatbo. Anga nang∙ko an∙tangni Jokatgipa aro Gitel ine ra∙chaka. Anga bebera∙a, Na∙a angko gital dakaha. Angna janggi aro jringjrotni janggiko on∙bo. Mitel Gitel Jisu, nang∙ni angko jokatanina.Jisuni bimungo bi∙a, Amen.
[About Author

Sengban M Momin is an author who formerly worked as a pastor in two churches for 10 years. He has a passion for God’s mission and love to share the Word of God. He has authored few books in his own language (Garo) including his best book Isolni Ka·saae Jokataniko Bebera·e Janggi Tangani (Living by Faith in God’s Gift of Salvation). He presently lives with his wife and a daughter in Tura, Meghalaya, India.








No comments:
Post a Comment